Montes Tarnovicensis - Tarnowskie Góry

  • Zwiększ rozmiar czcionki
  • Domyślny  rozmiar czcionki
  • Zmniejsz rozmiar czcionki

Zapisane dziedzictwo

Marzec 2019, ks. dr H. Jeziorski prezentuje swoje publikacje
Marzec 2019, ks. dr H. Jeziorski prezentuje swoje publikacje

Jubileusz 60-lecia kapłaństwa ks. prałata dr. Herberta Jeziorskiego jest szczególną okazją do przypomnienia tego kapłana – pasjonata historii oddanego ziemi rodzinnej

„wszyscy czytelnicy – a zwłaszcza mieszkańcy tych parafii – uzyskali w ten sposób nowe źródło do poznania życia swych poprzedników w wierze (...). Przede wszystkim jednak uzyskaliśmy świadectwo ofiarnej pracy i żywej wiary naszych przodków (...).”

Urodzony w Starych Tarnowicach, jako pierwszy w kilkusetletniej historii parafii św. Marcina został kapłanem. Koleje pełnienia misji kapłańskiej wiązały go z wieloma kościołami na Śląsku, by wymienić Brzozowice-Kamień, gdzie w kościele pod wezwaniem Apostołów Piotra i Pawła z rąk ks. biskupa dr. Herberta Bednorza 15 marca 1959 roku przyjął święcenia kapłańskie. Swoją misję kapłańską wypełniał w: Gierałtowicach, Godowie koło Wodzisławia Śląskiego, Żorach, w Tarnowskich Górach sprawował posługę najpierw w kościele Świętych Apostołów Piotra i Pawła potem w kościele św. Anny. Po krótkim czasie pełnienia obowiązków wikarego w Reptach Śląskich, został mianowany proboszczem parafii Bożego Ciała w Jankowicach Rybnickich; potem przez 22 lata, aż do emerytury, pełnił obowiązki proboszcza parafii św. Michała Archanioła w Suchej Górze. I choć w swojej pracy kapłańskiej poznał wiele wyjątkowych miejsc, to zawsze najbardziej czuł się związany z miejscem swojego urodzenia i jako emerytowany proboszcz powrócił tu do rodzinnego domu.

Ks. prałat dr Herbert Jeziorski to ksiądz – historyk zakochany w rodzinnej ziemi tarnogórskiej, bo jak mówi: „miejsce urodzenia to dar i przywilej Boży; bo tu się wszystko zaczęło”. To miejsce rodzinne, Kościół, rodzina i nauczyciele ukształtowały jego drogę życiową. Podkreśla także z dumą, że w czasie studiów teologicznych w Krakowie miał zaszczyt spotkać Karola Wojtyłę, późniejszego Jana Pawła II. Co ciekawe, studia rozpoczął w październiku 1953 roku na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego; po zlikwidowaniu teologii na UJ naukę kontynuował w Krakowie w Wyższym Śląskim Seminarium Duchownym. Magisterium uzyskał na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim pisząc pracę „Pedagogiczne wykorzystanie uczuć w katechizacji dzieci”, opierając się już na własnych obserwacjach z pracy katechetycznej. To pasja historyczna sprawiła, że wybrał studia doktoranckie na Uniwersytecie Wrocławskim na Wydziale Filozoficzno-Historycznym w Instytucie Pedagogiki. Pracę doktorską pod tytułem „Rozwój szkolnictwa na terenie powiatu tarnogórskiego w latach 1922-1939” przygotował pod kierunkiem prof. dr Mirosławy Chamcówny w 1983 roku. Opracowanie ks. dra H. Jeziorskiego historii oświaty na ziemi tarnogórskiej w czasach II Rzeczypospolitej wykorzystane zostało w wielkiej monografii „Historia Tarnowskich Gór” pod redakcją profesora Jana Drabiny. Warto tu przypomnieć ciekawe odkrycie ks. dra Jeziorskiego o tym, że miasto gwarków w okresie międzywojennym zyskało miano „miasta szkół”. Licząca kilkaset stron praca doktorska to bardzo obszerna monografia oparta o materiały zachowane w archiwach państwowych w Katowicach, Tarnowskich Górach i filii opolskiego w Brzegu, a także wielu dokumentów placówek oświatowych i parafialnych. Ta monografia została uznana za opracowanie znaczące w dokumentowaniu historii oświaty na Śląsku.

Lektura pracy ks. dra Jeziorskiego pozwala poznać realia oświaty na ziemi tarnogórskiej ale także uświadomić sobie na jak wysokim poziomie było ówczesne szkolnictwo; funkcjonowały na przykład szkoły dla mniejszości z językiem niemieckim jako wykładowym, prowadzono akcje dożywiania, uczniowie korzystali z opieki medycznej, opieką wychowawczą objęto także dzieci przedszkolne w prowadzonych przez zakony ochronkach. Zważywszy na fakt budowania państwowości polskiej można ocenić ten wysiłek – jako wyjątkowy. Rozwijano szkolnictwo i dbano o wykształcenie młodego pokolenia, które miało budować odradzające się państwo. Wśród szkół tarnogórskich szczególne miejsce zajmowało bez wątpienia Seminarium Nauczycielskie, które w okresie 1922-1939 wykształciło blisko 400 nauczycieli, pracujących głównie w szkołach powiatu. Ta cenna monografia powstała z inspiracji, jak podkreśla autor, dr Marii Sikorskiej, która ponad dekadę wcześniej opracowała w swojej dysertacji doktorskiej, obronionej na Uniwersytecie Jagiellońskim, wcześniejszy okres rozwoju oświaty na ziemi tarnogórskiej.

Ksiądz dr H. Jeziorski powtarza, że wśród wartości jakie ceni i uważa za najważniejsze w życiu każdego człowieka jest Bóg, rodzice i nauczyciele. Ten kapłan – historyk ceni wiedzę i uważa jej pomnażanie za szczególny dar Boży. W swojej misji kapłańskiej sprawował obowiązki katechetyczne w szkole, ale przecież zadanie kapłana to katechizacja w ogóle. I to zdecydowało o wyborze studiów doktoranckich ale także o pisaniu prac dokumentujących dzieje kościołów i parafii powiatu tarnogórskiego. Podkreśla, że rola Kościoła dla kształtowania państwowości i kultury lokalnej jest nie do przecenienia. Stąd kilkanaście opracowań, szkiców monograficznych stanowiących istotny wkład w dokumentowanie historii małej ojczyzny obrazujących wpływ kościoła na rozwój miasta.

Bez wątpienia ważny w dorobku ks. dr. Jeziorskiego jest zarys monografii „Kościoły i parafie rzymskokatolickie na ziemi tarnogórskiej” wydanej staraniem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Tarnogórskiej z ciekawymi fotografiami Jana Renki. Publikacja ukazała się w 2006 roku i była już kolejną pracą kapłana – historyka starającego się dokumentować dla pamięci mieszkańców różnych parafii historię kościoła, z którym związane jest ich życie. W słowie wstępnym do tej publikacji biskup Jan Wieczorek pisze: „Kolejna książka ks. kanonika Herberta Jeziorskiego wprowadza nas w dzieje rzymskokatolickich parafii na ziemi tarnogórskiej. Jest to publikacja pionierska w tej tematyce. Autor umieścił w niej wiele interesujących, często mało znanych unikatowych wieści, dokumentów i fotografii ilustrujących powstanie i rozwój życia religijno-parafialnego i obyczajowego wśród mieszkańców tego rejonu Śląska (…). Ksiądz dr H. Jeziorski w pięknej „oprawie” językowej wydobywa piękno i dobro z przeszłości, aby ubogacić teraźniejszość.”

Ks. dr H. Jeziorski uważa, że każdy człowiek powinien mieć ambicje zdobywania wiedzy o swoim domu, swojej małej ojczyźnie; swoimi publikacjami stara się chronić i przekazywać dziedzictwo przodków ku pamięci następnych pokoleń. To wspólnota parafialna, jak ksiądz podkreśla, jest ważnym miejscem podtrzymywania i przekazywania wartości, dziedzictwa przodków.

Na ten właśnie aspekt zwrócił uwagę biskup gliwicki ks. Jan Wieczorek we wstępie do monografii „Kościół rybneńsko-strzybnicki” wydanej w 2008 roku staraniem Parafii Rzymskokatolickiej Najświętszego Serca Pana Jezusa i Matki Boskiej Fatimskiej w Tarnowskich Górach-Strzybnicy: „wszyscy czytelnicy – a zwłaszcza mieszkańcy tych parafii – uzyskali w ten sposób nowe źródło do poznania życia swych poprzedników w wierze.(…) Przede wszystkim jednak uzyskaliśmy świadectwo ofiarnej pracy i żywej wiary naszych przodków (…). Jest nam dane, abyśmy z należnym szacunkiem i nowym zapałem, przyjmowali to dziedzictwo i kontynuowali te wszystkie szlachetne dążenia w teraźniejszości parafii (…).”

Ks. dr H. Jeziorski napisał zarysy monograficzne parafii w: Suchej Górze, Starych Tarnowicach, Opatowicach, św. Józefa Robotnika i św. Anny w Tarnowskich Górach, św. Katarzyny w Lasowicach, Przemienienia Pańskiego w Bobrownikach Śląskich. Zapewne te opracowania będą także dla następnych pokoleń źródłem wiedzy o przodkach.

Ks. dr Jeziorski ma w swoim dorobku 18 większych, książkowych publikacji i kilkaset artykułów; zwracają uwagę na przykład publikacje w „Tygodniku Powszechnym” z lat 1976-1977, poświęcone między innymi oświacie na ziemi tarnogórskiej.

Szczególnie znacząca w tym dorobku jest bardzo osobista publikacja pt. „Należna pamięć”; jest bowiem swego rodzaju podsumowaniem życia i pracy kapłańskiej. Tutaj autor przywołując swoją biografię mówi o ukształtowaniu duchowym i działalności duszpasterskiej. Podsumowując swoje życie wyraża nadzieję, że pozostawi potomnym swoje prace jako wskazówki „należnej pamięci”.

Czym jest dla nas to dzieło duszpasterza – historyka?

Doktor Arkadiusz Kuzio-Podrucki, wybitny znawca śląskich rodów podkreśla: „Ks. dr Herbert Jeziorski na zawsze wpisał się w historię miasta Tarnowskie Góry i ziemi tarnogórskiej. Jako jeden z pierwszych zajął się badaniem historii kościoła i ludzi kościoła na naszym terenie. Kontynuował wspaniałe tradycje badawcze wybitnego i znanego badacza księdza Józefa Knosały z radzionkowskiej parafii św. Wojciecha. Ks. dr Herbert Jeziorski jest nie tylko naukowym, ale i duchowym spadkobiercą i kontynuatorem prac wcześniejszych badaczy. Jego publikacje jednoznacznie wzbogacają i odkrywają wbrew pozorom mało znane fakty z naszej przeszłości. Przyszli tarnogórzanie czy to badający historię, czy też nie, zawsze będą mogli czerpać z wiedzy i spuścizny naukowej ks. dra Herberta Jeziorskiego. Miałem zaszczyt poznać osobiście ks. dra i bardzo sobie ten fakt cenię.”

Beata Kiszel, dyrektorka tarnogórskiego Muzeum mówi: „O księdzu prałacie dr. Herbercie Jeziorskim można powiedzieć, że jest postacią, która już wpisała się na karty historii Tarnowskich Gór. Łączenie duszpasterzowania z działalnością naukowo-badawczą jest godne uznania i podziwu. Jego opracowania, zarówno dotyczące tarnogórskiego szkolnictwa, jak i kościołów w naszym powiecie stanowią źródło, z którego my, muzealnicy, pochylający się nad dziejami miasta, możemy czerpać. Czujemy się zaszczyceni, że ks. prałat jest przyjacielem naszej instytucji. Zawsze chętnie dzieli się z nami swoją ogromną wiedzą i oby czynił to jak najdłużej.”

Jubileusz 60-lecia posługi kapłańskiej ks. prałata dr Herberta Jeziorskiego prowokuje do wielu refleksji, ale przede wszystkim ogromnego szacunku i uznania, które wyraża myśl bł. Karola de Foucauld: „Najlepsze miejsce jest tam, gdzie można drugim wyświadczyć najwięcej dobra.”

Stanisława Szymczyk