|
|
|
Poczet tarnogórski |
|
Jerzy von Ansbach
(4 III 1484-27
XII 1543)
|
|
Książę
karniowski, margrabia Ansbach, książę opolsko-raciborski, pan Bytomia,
współzałożyciel Tarnowskich Gór
Jan II Opolski i Jerzy von Ansbach nierozerwalnie łączą się z
początkami grodu Gwarków.
Jerzy poprzez ojca, margrabiego Fryderyka Hohenzollerna spokrewniony był z rodem
elektorów brandenburskich, poprzez matkę Zofię Jagiellonkę, zaś jego wujami byli
władcy Czech, Węgier, Polski i Litwy.
|
|
Na dworze króla Czech i Węgier, swego wuja, Władysława II Jagiellończyka
pojawił się Jerzy w 1506 r. Sześć lat później przy królewskim poparciu
został włączony do układów sukcesyjnych zawartych między księciem opolskim
Janem II i jego siostrzeńcem księciem raciborskim Walentym. Po śmierci ich
obydwu miał odziedziczyć ich ziemie.
W 1523 r. za zgodą króla Ludwika II kupił na Śląsku księstwo karniowskie.
Coraz częściej przebywał w otoczeniu księcia Jana II. Razem wydawali
dokumenty.
Wedle tradycji 30 kwietnia 1526 r. wspólnie nadali osadzie, powstałej koło
wsi Tarnowice prawa miejskie oraz przywileje „Wolnego Miasta Górniczego”.
Historyk W. Dziewulski twierdzi, iż Tarnowskie Góry powstały z inicjatywy
Jerzego bo nie lubił Bytomia - jedynego wtedy miasta w okolicy. W liście do
wuja króla Polski Zygmunta I Starego, wręcz przyjął tytuł „księcia
Tarnowskich Gór” (niem. Herzog von Tarnowitz), pomijając godność „pana
Bytomia”. Dawni tarnogórzanie o tym pamiętali i w swych księgach zapisali: „Georg
marggraf von Brandenburg alß fundatore dieser Stadt vorhanden”.
W 1526 r. Jerzy otrzymał od księcia Jana we władanie jako zastaw ziemię
bytomską i bogumińską. Pierwszym panem Tarnowskich Gór był więc faktycznie
Jerzy.
Dwa lata później margrabia wspólnie z księciem Janem wydali słynny „Ordunek
Gorny”, który stał się podstawą praw i wolności górników oraz wzorem dla
wielu innych podobnych ustaw.
Margrabia był zwolennikiem protestantyzmu. Na sejmie w Augsburgu miał się
podobno wyrazić, iż „złożyłby raczej swoją głowę pod topór katowski, aniżeli
odstąpił od słowa Bożego” - stąd też jego przydomek „Pobożny”. Nie musiał
jednak w ten sposób udowadniać swego przywiązania do nowej wiary.
W 1532 r. po śmierci księcia Jana miał przejąć we władanie księstwo
opolsko-raciborskie. Nowy władca Czech i pan Śląska, Ferdynand I Habsburg
nie lubił Hohenzollernów i ociągał się z oddaniem sukcesji Jerzemu. Robił to
na tyle długo, że zdołał wywieźć z Opola wszystkie nagromadzone tam skarby.
W 1541 r. Jerzy interweniował w spór między Bytomiem i Tarnowskimi Górami o
dochody z wag. Nakazał bytomianom przekazywanie połowy swych zysków
tarnogórzanom.
Zmarł tuż po świętach Bożego Narodzenia w 1543 r. w rodzinnym Ansbach. Jego
dziedzicem został jedyny syn, zaledwie pięcioletni Jerzy Fryderyk.
|
|
|
Arkadiusz Kuzio-Podrucki
Rys. Mirosław Ogiński
|
|
| |
|
 |
|
|