|
Leon Maksymilian w 1727 r. zrzekł się tarnogórsko-świerklanieckiego
dziedzictwa na rzecz młodszego brata Karola Erdmanna. Później był
właścicielem m. in. dóbr Mierczyce (niem. Mertschütz), a następnie
Godziszowa (niem. Ober-Reppersdorf) na południe od Legnicy.
W służbie króla Prus
Król pruski w 1740 r. wkroczył na Śląsk wykorzystując zamieszanie jakie
powstało po śmierci cesarza Karola VI i przejęcia jego dziedzictwa przez
Marie Teresę. Wielu kwestionowało jej prawa do dziedziczenia imperium
Habsburgów.
Król pruski Fryderyk II wkrótce po wkroczeniu na Śląsk mianował Leona
Maksymiliana wyższym podczaszym. Nadał mu także - jako pierwszemu z rodu
Hencklów - Order Orła Czarnego. Było to najwyższe wyróżnienie Królestwa
Prus. Niemniej ważnym zaszczytem było przekazanie w 1748 r. godności wolnego
pana stanowego Bytomia.
| |
|

|
 |
| Order
Orła Czarnego |
Herb
Wiktora Amadeusza
|
Po zmianie statutu rodowego przez pruskiego monarchę
Fryderyka II tytuł ten miał zawsze przypadać seniorowi pośród Hencklów, bez
względu na wyznanie. Tak się złożyło, że najstarszym w rodzie był właśnie
Leon Maksymilian, zwolennik pruskich rządów.
Leon Maksymilian był żonaty z Barbarą Eleonorą baronówną von Hock. Zmarł w
Berlinie w 1771 r.
Holenderski generał i heski pułkownik
Gottlob Aleksander, najstarszy syn Leona Maksymiliana, powinien był zostać
kolejnym wolnym panem stanowym. W 1772 r. zrezygnował jednak z tego prawa.
Przebywał wówczas w Deventer w Niderlandach. W tamtejszym wojsku służył w
stopniu generała. Jego młodszy brat, Łazarz w gwardii dragonów heskiego
landgrafa służył w stopniu pułkownika. Zmarł parę miesięcy przed ojcem. Po
śmierci Leona Maksymiliana 4. wolnym panem stanowym Bytomia został
najmłodszy z jego synów, Wiktor Amadeusz.
Gubernator i generał
Wiktor Amadeusz, podobnie jak bracia, był żołnierzem. Służył w armii króla
pruskiego. W 1750 r. został drugim, a w 1757 r. pierwszym porucznikiem. W
wojnie siedmioletniej uczestniczył od 1756 r. jako generał-adiutant księcia
Henryka Pruskiego. W 1762 r. awansowany do stopnia majora stacjonował z
regimentem księcia Henryka Hohenzollerna w Poczdamie. W 1776 r. został
pułkownikiem. W 1782 r. awansowany tymczasem do stopnia generała majora
objął dowództwo 14-tego Regimentu Piechoty, cztery lata później został
przeniesiony na stanowisko dowódcy 2-go Regimentu Piechoty „Graf Henckel”.
Regimentem tym dowodził już do śmierci, przez ponad siedem lat. W 1782 r.
powierzono mu także stanowisko generalnego inspektora pruskiej piechoty.

Pałac w Rzędzinach
W 1789 r. awansowany do stopnia
generała-lejtnanta otrzymał funkcję gubernatora w trzech najbardziej na
wschód wysuniętych miastach-twierdzach: Królewcu, Kłajpedzie i Piławie. W
1769 r. król Fryderyk II polecił mu wziąć udział w rosyjskiej wojnie
przeciwko Turcji. Tuż przed śmiercią dowodził pruskim korpusem na wschodniej
granicy Królestwa Prus z Litwą.
Za udział w bitwie pod Pragą w 1757 r. został - jako pierwszy z rodziny –
odznaczony pruskim Orderem Pour le Mérite, najwyższym wyróżnienie za zasługi
na polu walki. Był także Kawalerem Orderu Orła Czerwonego oraz kawalera
Honoru Zakonu Joannitów (protestancki odpowiednik Zakonu Maltańskiego).
Wiktor Amadeusz ożenił się dwukrotnie: po raz pierwszy z Wilhelminą v.
Wackerhagen, a po raz wtóry - ze swoją siostrzenicą Otylią hrabianką von
Lepel, córką jego starszej siostry Amalii-Eleonory i Fryderyka Wilhelma hr.
von Lepel.
Z obydwu związków pozostawił dzieci. Zmarł w Królewcu 31 stycznia 1793 r.
Otylia - już jako wdowa - została ochmistrzynią dworu wielkiego księcia w
Weimarze. Zmarła w 1843 r. Po jej śmierci jej dwaj synowie z małżeństwa z
Hencklem: Wilhelm Ludwik Wiktor i Leon Feliks Wiktor odziedziczyli majątek
Rzędziny na zachód od Szczecina.
Panowie z Rzędzin
Wilhelm Ludwik Wiktor, jak ojciec i stryjowie, wstąpił do wojska. Służbę
rozpoczął w regimencie pruskich dragonów w 1789 r. W 1803 r. został
rotmistrzem pułku gwardyjskiego, z którym w stopniu już majora uczestniczył
w wojnie z cesarzem Francuzów Napoleonem w kampanii 1806 – 1807 r. W 1810 r.
został przybocznym adiutantem króla. Trzy lata później jako pułkownik
dowodził brygadą kawalerii rezerwowej w I korpusie armii gen. Yorck’a. Po
roku został generałem-majorem. Podczas walk z Napoleonem podczas słynnych
„stu dni” w 1815 r. stał na czele 4. brygady piechoty I korpusu armii.
Po zakończeniu walk pozostał we Francji. W latach 1816-1819 był szefem
brygady kawalerii rezerwowej V korpusu armii wojsk okupacyjnych. W 1820 r.
został dowódcą 6 dywizji oraz generałem-lejtnantem i komendantem twierdzy
Torgau. Podobnie jak ojciec, hrabia Wilhelm Ludwik Wiktor został za zasługi
na polu walki odznaczony Orderem Pour le Mérite z dębowymi liśćmi. Order
nadano mu 16 grudnia 1813 r. Był także kawalerem honoru Zakonu Joannitów.
Wilhelm Ludwik Wiktor po zakończeniu służby wojskowej osiadł w swych dobrach
Tiefensee w Saksonii. Ostatnie lata życia spędził w Dessau. Z małżeństwa z
Fryderyką von dem Knesebeck (zm. 1848) nie doczekał się potomstwa. Adoptował
więc krewniaczkę swej żony Paulinę von dem Knesebeck. Król pruski w 1819 r.
nadał jej herb oraz nazwisko rodu Henckel von Donnersmarck. Wilhelm Ludwik
Wiktor zmarł w Dreźnie w 1849 r.
Młodszy brat Wilhelma Ludwika Wiktora, Leon Feliks Wiktor, był pruskim
szambelanem oraz tajnym radcą rządowym. Po śmierci brata odziedziczył
rodzinne dobra Rzędziny. Ożenił się z Teresą baronówną von Bothmer. Zmarł w
Bad Ilmenau w 1861 r. Rzędziny stały się wspólną własnością jego synów:
Leona Amadeusza i Maksymiliana.
Między Saksonią, Śląskiem a Pomorzem
Maksymilian był młodszym synem Leona Feliksa Wiktora. Otrzymał godność
pruskiego radcy rządowego. Był kanonikiem w Miśni. Zmarł w 1878 r. we
Wrocławiu.
Starszy z barci Leon-Amadeusz obrał karierę w saskiej armii. Dosłużył się
stopnia generała-lejtnanta. Był saskim tajnym radcą rzeczywistym. Na terenie
Śląska należały do niego majatki Grodziec (na zachód od Legnicy) i
Idzikowice (koło Namysłowa). Z małżeństwa z Emmą von Parry (zm. 1912) miał
czworo dzieci, w tym trzech synów. Zmarł w Grodźcu w 1895 r.
Najstarszy z synów Leona Amadeusza, Wiktor był doktorem prawa. Ożenił się z
Marią hrabianką von Bassewitz. Zmarł w czasie I wojny światowej w 1916 r.
Zostawił jedną córkę Emmę Amadeę (zm. 1944) oraz dwóch synów - Wiktora i
Leona. Leon, drugi syn Leona Amadeusza, służył w wojsku pruskim jako
rotmistrz. Zmarł w 1899 r. bezżennie i bezpotomnie.
Najmłodszy z synów Leona Amadeusza, Walenty, był pruskim szambelanem i
marszałkiem dworu. Otrzymał też wysoką godność kawalera honoru Zakonu
Joannitów.
Z małżeństwa z Werą hrabianką von Kanitz miał dwoje dzieci. Zmarł w Berlinie
w maju 1940 r.
Epilog
Zawieruchę wojenną przeżyli dwaj bracia: Wiktor i Leon oraz ich kuzyn
Maksymilian. Wiktor był doktorem medycyny i specjalizował się w radiologii.
Leon był inżynierem. Maksymilian przeniósł się do Stanów Zjednoczonych.
Spośród tej trójki tylko Leon doczekał się syna, Amadeusza. Ten jednak zmarł
bezpotomnie późną wiosną 1977 r. Nie miał nawet ukończonych trzydziestu lat.
Hrabia Maksymilian zmarł wiosną 1980 r. w Los Angeles. Jesienią 1983 r.
odszedł hrabia Leon. Zmarł w Monachium. Ostatnim męskim potomkiem Leona
Maksymiliana był hrabia Wiktor, lekarz. Zmarł wiosną 1993 r. u podnóża
bawarskich Alp w Rottach-Egern. W 1993 r. jedyną żyjącą przedstawicielką tej
linii, była wdowa po Leonie, Irina Ella z domu Engels. Miała wówczas 84
lata. Zmarła – otoczona opieką swego dalekiego kuzyna, księcia Guidotto von
Donnersmarck – jesienią 2006 r. w Rottach-Egern. Dzieje tzw. linii saskiej
rodu Henckel von Donnersmarck, którą z powodzeniem można by nazwać także
„generalską”, ostatecznie się zakończyły.
|