|
Piyrwsze święto Bożego Narodzynio siedziało sie w doma.
Tego my, tu na Śląsku przestrzegali wszyscy. Jakbyś sie ino z chałpy kajś
ruszył - zaroz cie widziały ludzki łoczy i zaroz była godka, ja to jest
bezbożnik. Kina, karczmy były pozawiyrane, niy jeździły tramwaje, autobusy.
W piyrwsze świynto było cicho. Siedziało sie w doma, śpiywało kolyndy, szło
sie na niyszpór. Pra, nos młodych to chciało niyroz pokrynić, no ale co
było robić! Łojców trzeja było słuchać! Dopiyro w drugi świynto zaczynała sie wesołość. Piyrwszo to świyncyni łowsa
na św. Szczepona. Wiela my tego owsa wyciepali w kościele na babsko strona!
Cetnory! Niyjedna damulka musiała sie co chwila schylać, żeby wysypać ziorka
z kapelusza. A kościelny jaki był rod! Jak pozamiatoł kościół, to mioł bez
dwa tydnie co kurom dować.
W to świynto po nieszporach zbiyrali my sie u jednego z nos i przebiyrali
sie. Jedyn za Anioła, drugi za Diobła, trzeci za Kamela z miechym, czworty
za Żyda, kiery mioł skarbonka. Gwiozda mioł zawsze Pastuszek. Za Pastuszków
przebrani byli tyż muzykanci. Harmonika, mandolina, flyjtka - na takich
instrumyntach my grali. Czasym doszła do tego jeszcze skrzypka. Łazili my
łod jednej chałpy do drugij i śpiywali:
„Przyszli my tu po kolyndzie, Bo tu taki zwyczoj wszyndzie, Byście nami niy
gardzili,
Kolynda nom nastrojili,
Nom kolyndnikom, nom kolyndnikom!”
Ino my zagrali - zaroz w łoknach gasiły sie światła i widać było, jak sie
nom ludziska przyglądają, jak nasłuchujom.
- Wto to jest, czyji to chłopcy kolyndujom? - słyszało sie.
Po tym naszym przywitaniu prześpiywali my jedna, abo dwie kolyndy. Starali
my sie szukać starych kolynd, żeby ludzi jakoś zaciekawić.
Dejmy na to:
„Śtyry lata zawszech posoł w tej tu dolinie,
Jako żywo niy słyszołech ło tej nowinie.
By Synaczka Paniyneczka miała porodzić,
By paniyństwo z macierzyństwem miało sie zgodzić...”
Abo:
„Przylecieli do stajynki Anieli
Na multankach zagrali,
Panie Jezu, Paniyneczko Maryjo
Zanucymy Glorija!
Przybieżeli do stajynki Pastyrze
Poklynkali w pokorze
Panie Jezu, Paniyneczko Maryjo
Śpiyw Aniołów Glorija!”
Jak sie tyn nasz śpiyw domownikom podoboł, to wtoś wychodził ze siyni i
Żydowi dawał jakiś grosz, abo Kameli do worka pierników, kołacza, krancek
kiełbasy...
Wtynczos my śpiywali:
„Za kolynda dziękujymy,
Szczyścio, zdrowia Wom życzymy,
Żebyście sie,dobrze mieli,
Jako, w niebie ci Anieli,
W tym Nowym Roku!”
A jak po naszych śpiywach żodyn niy wychodził, to my zawsze tym łobeszłym
gospodorzom przysmolili:
„Dejcie nom, dejcie, co nom mocie dać,
Bo jak niy dacie, to pójdymy kraść.
Jedyn pójdzie do stodoły, drugi do chlywa po woły.
Hej! kolynda, kolynda!”
A jak w chałpie była fajno dziołszka, a jeszcze tako, do kierej podlatywoł
jedyn z nos - to my ji winszowali:
„Jest tu tako dziyweczka, dziyweczka,
Co sie do wydoju mo,
Jak łona kolynda do, kolynda do
Tego roku sie wydo!
A kiero nom nic niy do, nic niy do,
To sie latoś niy wydo.
Choćby chciała i dziada, i dziada,
To sie jednak niy wyda!”
Chodzili my tak z kantyczkami i muzykom do północy. Potym już niy wypadało
ludziom psuć świątecznej nocy. Wracali my do tego, kaj my kolynda zaczynali
i dzielili sie tom kolyndom: tym nazbiyranym groszem i świątecznymi
łakociami.
Ale niy to było dla nos ważne. Ważne było to, że my szli ku ludziom.
Cieszyli my sie świyntami razym. I to było piykne. I tego już niy ma. Ludzie
sie zamykajom we swojich chałpach, jak jaki duchmole.
To kolyndowani sie skończyło, jak my dorośli i poszli robić na kopalnia.
Jedni mieli szychty na rano, drudzy na popołedniu, trzeci - na noc. Te
górnicze zmiany i fedrowani na łokrągło - rozbiły naszo paczka.
Ale teroz - po latach - som my już emeryty i zaś kolyndujymy. Mamy gwiozda,
muzyka... Chodzymy do ludzi i śpiywomy: „Cieszmy się i pod niebiosy, wznośmy
razem miłe glosy...”
|