Lecz już w czasach pierwszego górnictwa w Tarn. Górach Spółka bracka miała swoją poprzedniczkę „en miniature”. Czytamy bowiem w kronice, że na hucie w Sowicach postawiono w r. 1534 skarbonkę, do której każdy przechodzień powinien był włożyć jakiś grosz, każdy górnik musiał płacić tygodniowo po 2 fenygi, i że z tej kasy wspierano górników w razie choroby. Kilka lat później wybudowano także z tych dochodów dla chorych lazaret przed bramą Gliwicką, a miasto, które przedstawiało swego czasu jedno złączone gwarectwo górnicze, miało obowiązek czuwania i zarządzania laza­retem. Komunalna ta opieka trwała do roku 1769, kiedy rozwój górnictwa także w innych powiatach i na Dolnym Śląsku wykazał potrzebę wspólnego i ustawowego ubezpieczenia wszystkich górników pod dozorem władzy państwowej. Insty­tucja ta obejmowała Górny i Dolny Śląsk i dopiero w roku 1857 rozdzielono ją na dwie spółki, którym przyznano szeroką autonomię. Górnośląska Spółka Bracka otrzymała swoją siedzibę, oczywiście ze względu na tutejszy wielki ruch w górnictwie, w Tarn. Górach, miała 17 821 członków, 8 urzędników administracyjnych, 10 lekarzy, 11 pielęgniarzy i utrzymywała 10 lazaretów w różnych miejscowościach na Śląsku. W Tarn. Górach znajdował się lazaret przy ulicy Ogrodowej nr. 10 i został wybudowany prawdopodobnie na początku 19 wieku.

Kasa spółki miała w r. 1857 dochodów ze składek 452 298 mk. i opłacała 800 inwalidów, 1229 wdów i 1428 sierót. Suma wypłaconych wsparć wynosiła 187 807 marek. W miarę rozwoju górnictwa wzrastały też rok rocznic liczby statystyki, a w miejsce małych, szczupłych lazaretów, powstawały wspaniałe i imponujące okazałością lecznice.

Statystyka z roku 1909 wykazuje 155 647 członków, 255 urzędników administracyjnych, 41 lekarzy, 504 pielęgniarzy, 15 lazaretów i dochodów ze składek 16 824 943 mk. Wsparcia wypłacono 5 930 271 mk. pomiędzy 14 228 inwalidów, 11 274 wdów i 13 805 sierót.

W roku 1885 wybudowano w Tarn. Górach kosztem przeszło 160 000 mk. przy ulicy Lublinieckiej wielką lecznicę bracką i w roku 1910 bliżej ku ulicy drugi wspaniały gmach.

Po podziale Górnego Śląska nastąpił także podział Spółki Brackiej, a dla Śląska Opolskiego wybrano na siedzibę Gliwice. Pod zarządem Tarnogórskiej Spółki Brackiej pozostało przeszło 2/3 wszystkich członków i tyle też kopalń przypadło do Polski.

W roku 1926 wykazuje statystyka 104 082 członków, 16 278 inwalidów, 14 842 wdów i 15 859 sierót, urzędników i pracownikow administracyjnych około 300 osób.

Spółka Bracka stanowi ze swym sztabem sumiennych i zdolnych urzędników największą instytucję społeczną w Polsce, a na czele administracji stoją od roku 1922 dyrektor radca Czapla i inspektorowie Edward Galus, Franciszek Bacik i Liberski Józef.

Nadmienić jeszcze wypada, że podczas walki plebiscytowej pokaźny szereg urzędników Spółki Brackiej pomny swego polskiego pochodzenia, swoich polskich matek i ojców, mimo prześladowań i niepewności jutra otwarcie stanął po stronie polskiej.