Maria Adelajda

(1924-2007)

W XIV wieku wspólnym władcą był król Jan Ślepy (to on zhołdował większość księstw śląskich w latach 1327-1329) oraz jego syn Karol IV (uzyskał od polskiego króla Kazimierza II Wielkiego ostatecznie zrzeczenie się polskich praw do Śląska). Maria Adelajda była także pierwszą od czasów Jana Ślepego urodzoną na terenie księstwa władczynią.

Lata rządów wielkiej księżny Marii Adelajdy przypadły na okres I wojny światowej. Niemcy łamiąc ogłoszoną przez Luksemburg neutralność okupowali księstwo. Księżna sympatyzowała z Niemcami. Wierząc że jej władza pochodzi „z łaski bożej” rzadko słuchała swych poddanych. Nigdy nie złamała prawa, ale… Po klęsce Niemców, księstwu groził kryzys.

Rodzice

W dniu 19 styczniu 1919 r. (tydzień później w Polsce odbyły się pierwsze po odzyskaniu niepodległości wybory do Sejmu Ustawodawczego) Maria Adelajda pod naciskiem rządu abdykowała. Jej następczynią została młodsza siostra, Szarlotta de Nassau. W tym samym roku, w pierwszym dniu jesieni przeprowadzono referendum w sprawie przyszłości Luksemburga. Ponad 77 % głosujących opowiedziało się za pozostawieniem monarchii. Kilka tygodni później, na początku listopada Szarlotta wyszła za mąż za włoskiego księcia Feliksa de Bourbon-Parma.

Ślub Adelajdy i Karola. Na ulicach Luksemburga ze swym ojcem księciem Feliksem

Książę Feliks był w prostej linii potomkiem słynnego króla Francji Ludwika XIV. Jako Buorbon był przedstawicielem, najstarszej panującej dynastii Europy. Jego, bardzo pra- pra-… przodek o imieniu Odo był królem Francji w IX wieku, ponad 1100 lat wcześniej. Ojciec księcia, Robert I, był ostatnim rządzącym księciem Parmy. Starsza siostra Feliksa, Zyta była ostatnią cesarzową Austrii. Inna siostra Maria Luiza była żoną pierwszego, nowożytnego władcy Bułgarii, Ferdynanda I Koburga (jej wnukiem jest późniejszy car i niedawny bułgarski premier Symeon II). Bratanica Feliksa, Maria Anna już po II wojnie światowej została żoną ostatniego króla Rumunii Michała I Hohenzollerna.

Feliks otrzymał tytuł Księcia-Małżonka. Na początku 1921 r. przyszedł na świat pierworodny potomek książęcej pary, książę Jan. Trzy lata później zmarła była władczyni Luksemburga, Maria Adelajda. Szarlotta spodziewała się wówczas trzeciego dziecka. W maju urodziła się wielkoksiążęcej parze druga córka. Dziewczynce nadano imiona zmarłej kilka miesięcy wcześniej ciotki: Maria Adelajda.

Wojna

Szczęśliwe dzieciństwo gromadka sześciorga potomków Feliksa i Szarlotty spędziła w Luksemburgu. Zostało ono brutalnie przerwane 10 maja 1940 r. gdy Niemcy, po raz drugi łamiąc neutralność księstwa wtargnęli w jego granice. Szarlotta wraz z rodziną musiała uciekać. Poprzez Francję, Hiszpanię, Portugalię i Stany Zjednoczone przedostali się do Kanady. Tam książę Jan dokończył studia i w 1942 r. wstąpił do armii brytyjskiej, do Gwardii Irlandzkiej. W tym samym roku wielką księżnę Szarlottę z rodziną przyjął prezydent Stanów Zjednoczonych Franklin D. Roosevelt.

Księżna znana była ze swej nieprzejednanej postawy wobec hitlerowców. Współpracowała z londyńskim radiem BBC na falach którego zwracała się apelami do swego narodu. Zaskarbiła sobie tym wielką wdzięczność mieszkańców księstwa.
Książęta Jan i Feliks walczyli na froncie. Jan uczestniczył w inwazji w Normandii, w wyzwalaniu Caen, Brukseli oraz Luksemburga. Alianci wkroczyli triumfalnie do księstwa 10 września 1944 r. Wśród żołnierzy byli obydwaj książęta. Szarlotta z rodziną wróciła wiosną 1945 r.

Księżniczka hrabiną

Po wojnie kolejne dzieci Feliksa i Szarlotty zakładały własne rodziny. Jako pierwsza z gromadki młodych książąt i księżniczek wyszła za mąż najmłodsza córka Alicja. Jej wybrankiem został francuski arystokrata, książę Antoni de Ligne. Książę-następca tronu Jan w 1953 r. ożenił się z Józefiną de Saxe-Coburg-Gotha, starszą siostrą króla Belgów Baldwina I.

Maria Adelajda do ślubu poszła jako przedostatnia z rodzeństwa. Wiosną 1958 r. została wśród wiwatujących tłumów, poprowadzona ulicami Luksemburga przez swego ojca, księcia Feliksa. W kościele katedralnym poślubiła hrabiego Karola Józefa Henckel von Donnersmarcka. Pan młody był młodszy od księżniczki o ponad cztery lata.

Nakielscy Hencklowie

Ojcem Karola Józefa był hrabia Łazarz V, ostatni pan nakielskiego zamku. Po 1945 r. nie przyjął obywatelstwa niemieckiego. Wraz z rodziną posługiwał się polskimi, przedwojennymi paszportami. Wobec nie uznawania ich przez ówczesne polskie władze, formalnie byli więc bezpaństwowcami. Na przełomie 1954 i 1955 r. Hrabia Łazarz V został serdecznie przyjęty przez polskiego prezydenta na uchodźstwie, Augusta Zaleskiego. Prezydent potwierdził, że rodzina nakielskich Donnersmarcków była lojalnymi obywatelami Polski. Około 1956 r. otrzymali polskie paszporty uchodźcze.

Karol Józef i Maria Adelajda przez pierwsze lata po ślubie mieszkali na terenie księstwa. Niemalże w rocznicę ślubu hrabiowskiej parze urodził się na zamku Berg pierworodny syn, Andrzej. W tym samym zamku urodził się także jego młodszy brat, Feliks. Jesienią 1961 r. urodził się w stolicy księstwa najmłodszy z braci, Winfried. Jako ostatnia, latem 1965 r. przyszła na świat na zamku Fischbach jedyna dziewczynka, Maria Szarlotta. Imię dostała po księżnej-babci.

Na czas szkoły i studiów rodzina Hencklów przeniosła się do Szwajcarii. Przyjęli też obywatelstwo szwajcarskie. Skutkiem tego młodzi hrabiowie służbę wojskową odsłużyli w armii Konfederacji Helwetów.

Zamek Wolfsberg

W latach dziewięćdziesiątych udało się po procesie z państwem austriackim odzyskać rodzinny zamek Wolfsberg w Karyntii. Po latach stacjonowania tam brytyjskich wojsk okupacyjnych oraz wielu latach opuszczenia wymagał gruntownego remontu. Odrestaurowany Zamek stał się domem dla najstarszego z synów, hrabiego Andrzeja. Zamieszkał tam z poślubioną w 1995 r. żoną, księżniczką Joanną von Hohenberg. Tam urodziła się czwórka ich dzieci: dwie córki i dwóch synów.

Na zamku często przebywała Maria Adelajda z Karolem Józefem. Obecność hrabiego-ojca sygnalizowała wywieszona na głównej wieży rodowa flaga. Nadal zachowali swój dom w Szwajcarii. Ostatnie lata hrabina Maria Adelajda coraz mniej udzielała się towarzysko i z rzadka spotykała się z gośćmi.

Zmarła 28 lutego bieżącego roku.

AK-P