Profesor Florian Śmieja

Profesor Florian Ludwik Śmieja, jeden z najwybitniejszych iberystów, poeta, tłumacz literatury hiszpańskiej i hispanoamerykańskiej, eseista, profesor University of Western Ontario w Kanadzie, a także uniwersytetów Londyńskiego, Wrocławskiego i Opolskiego.

Urodził się w 1925 roku w Kończynach, obecnej dzielnicy Zabrza. Naukę rozpoczął w Kończynach, kontynuował w Tarnowskich Górach w szkole ćwiczeń w konwikcie biskupim, następnie w gimnazjum imienia księcia Jana Opolskiego.

Wieczór pod Renesansowym Stropem z prof. Florianem Śmieją, Muzeum w Tarnowskich Górach, 12 kwietnia 2002 r.

W czasie wojny został wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec, skąd po trzech latach zbiegł do Belgii, gdzie ochotniczo wstąpił do wojska polskiego pod dowództwem gen. Maczka. Trafił do Centrum Wyszkolenia Broni Pancernej i został radiotelegrafistą. W 1944 roku dostał się do Anglii. W Szkocji zdał maturę, następnie podjął studia z hispanistyki i anglistyki na Uniwersytecie Irlandzkim w Cork i ukończył je w Anglii doktoratem.
Był lektorem języka hiszpańskiego w Londyn School of Economics i później wykładowcą literatury hiszpańskiej w University of Nothingam. Należał do grupy poetów skupionych w Londynie wokół pism „Merkuriusz Polski” i „Kontynenty”, których był współzałożycielem i redaktorem naczelnym. Tworzył lirykę refleksyjną o tematyce emigracyjnej, biblijnej i cywilizacyjnej. Debiutował w 1953 roku zbiorem wierszy „Czuwanie u drzwi”, zaś w 1964 roku ukazał się w Londynie zbiór wierszy „Powikłane ścieżki”.

W 1969 roku wyjechał do Kanady, gdzie został profesorem zwyczajnym University of Western Ontario. Od 1991 roku prowadził wykłady gościnne na iberystyce Uniwersytetu Wrocławskiego, później także na Uniwersytetach Opolskim i Śląskim. Jest też profesorem Akademii Polonijnej w Częstochowie, gdzie wykładał nauki filologiczne, przekładoznawstwo angielskie i hiszpańskie. Opublikował liczne szkice o literaturze hiszpańskiej oraz przekłady, m.in. J.R. Jimeneza, opracował „Poezje arabsko – andaluzyjskie” (Kanada 1988). W 2003 roku Biblioteka Śląska wydała jego „Zbliżenia i kontakty”, w których autor wspomina korespondencję i spotkania ze znanymi postaciami emigracji powojennej w Londynie i w Polsce. Ukazywały się też kolejne tomiki wierszy, m. in.(„Kopa wierszy”, (1981), „Przezroczystość czasu” (1992), „Ziemie utracone” (1994), i eseje („Siedem rozmów o poezji”, 1990).

Najnowszy tomik wierszy, wydany w Toruniu, właśnie w tych dniach został zaprezentowany na spotkaniu z autorem w Zabrzu. Wydał kilka tomików w Silcan House w Mississauga, gdzie mieszka, m. in. Jana Goczoła „Znad Odry”, wiersze Bolesława Lubosza „Niedoskonałość” – jak pisał „… prezent Bolkowi na Święta, rarytasy, bo wyjdzie ich pół setki egzemplarzy…”

Profesora Śmieję miałam zaszczyt i wielką przyjemność poznać prawie dziesięć lat temu. Pozwolił się zaprosić na spotkania w tarnogórskim Muzeum z cyklu „Wieczorów pod renesansowym stropem” w 1999 roku, a potem znowu w 2002 roku. Chętnie odwiedzał Muzeum, interesował się wszystkim, co nas dotyczyło, miastem, ludźmi, darząc niezasłużoną przyjaźnią i pomocą. Tarnowskie Góry, w których spędził lata szkolne, wspomina ze szczerą sympatią i wzruszeniem.

Kiedy zasiadłam do napisania tej notki, niespodziewanie – po czterech latach – stanął w drzwiach gabinetu. Pogodny i ciepły cieszył się na spotkanie z przyjaciółmi, z młodzieżą w „swojej” budzie, snuł przepiękne opowieści i wspomnienia. Przyniósł pięknie wydany przez Uniwersytet Wrocławski tomik „Rzeczywiste i możliwe rozmowy z Florianem Śmieją” opracowany przez Jego studentów - Marcina Kurka i Justynę Ziarkowską. Wspomina w nich znowu Tarnowskie Góry. Przysłał mi kiedyś swój wiersz „Buda w roku 1939” i krótki esej „Disce puer latine”. To też wspomnienie czasów szkolnych i, jakże słuszna, zachęta do nauki i nauczania łaciny, którą Autor poznał w Gimnazjum i Liceum im. Księcia Jana Opolskiego. Do zobaczenia, Panie Profesorze, tak jak się umawialiśmy, za rok w Tarnowskich Górach.

Zofia Krzykowska