Szkolni Inspektorzy

w Tarnowskich Górach w latach 1922-1939

Po przyłączeniu części Górnego Śląska do Macierzy w 1922r. wśród najistotniejszych problemów, jakie się wówczas wyłoniły i od jakich tak wiele zależało, by młode państwo mogło normalnie egzystować i wykonywać swoje podstawowe funkcje, na czołowym miejscu znalazły się sprawy oświaty i kultury.

Dla licznej rzeszy nauczycieli, działaczy oświatowych i innych sojuszników szkoły szczególnie ważna była pozycja szkolnych inspektorów. W każdym powiecie byli oni powoływani do sprawowania w powierzonym im rejonie nadzoru państwowego nad wszystkimi szkołami (publicznymi i prywatnymi) oraz zakładami wychowawczymi, co w konsekwencji sprowadzało się do tego, by wszystkie rozporządzenia Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego znajdowały należyte odbicie w codziennej pracy szkoły.

Z urzędem inspektora szkolnego wiązał się szeroki zakres obowiązków. Oprócz troski o wdrażanie obowiązujących przepisów szkolnych należały do nich wizytacje szkól w rejonie, kierowanie kancelarią inspektoratu szkolnego, przewodniczenie powiatowym konferencjom nauczycieli oraz udzielanie im urlopu.

Z organizacji ówczesnego systemu administracyjnego wynika, że inspektor szkolny bezpośrednio podlegał władzy kuratora szkolnego, a na Górnym Śląsku zwierzchnictwu naczelnika Wydziału Oświecenia Publicznego przy Urzędzie Wojewódzkim Śląskim w Katowicach. Im też, w zależności od terenu działaniu, składał sprawozdanie roczne o swej pracy.

Inspektor był w obwodzie szkolnym władzą pierwszej instancji w zakresie organizacji, kierownictwa nadzoru pedagogicznego i administracyjnego nad publicznym i prywatnym szkolnictwem powszechnym oraz nad zakładami wychowania przedszkolnego. Sprawował także opiekę nad oświatą pozaszkolną.

Mimo swej wysokiej rangi społecznej Inspektor Szkolny w Tarnowskich Górach borykał się z wieloma trudnościami, przeważnie natury lokalowej. W dwudziestoleciu międzywojennym zmienił on swój adres pięciokrotnie, przy czym na dłużej jego siedziba znajdowała się przy ulicy Sienkiewicza. Skromny był także personel inspektoratu, który należał do najmniejszych w całych województwie śląskim. W jego skład wchodziły zazwyczaj trzy osoby: Inspektor, sekretarz i inspektor oświaty pozaszkolnej.

Pierwszym inspektorem szkolnym w Tarnowskich Górach został Paweł Skowron, który - podobnie jak wszyscy jego następcy - z zawodu był pedagogiem. To on „budował” fundamenty tarnogórskiej oświaty. W swoich poczynaniach z konieczności opierał się na wzorach niemieckich, zwłaszcza tych dotyczących szkolnictwa powszechnego. Aby podołać ogromowi obowiązków i piętrzących się trudności, sprawy urzędowe załatwiał często w swoim prywatnym mieszkaniu. W pracy biurowo-administracyjnej korzystał z pomocy nauczycielki Janiny Kazimierowskiej. Za rządów Pawła Skowrona wykrystalizował się cały skład osobowy inspektoratu. Warto jeszcze odnotować fakt, iż kiedy tarnogórska administracja państwowa podała do publicznej wiadomości, iż pierwsza polska gazeta „Orędownik powiatowy na powiat tarnogórski” jest gazetą urzędową, wtedy radca szkolny nakazywał abonować to pismo wszystkim podległym jego władzy szkołom. Na łamach tejże gazety ukazywały się wszystkie ważniejsze zarządzenia władz szkolnych, m.in. dotyczące umieszczenia na każdym budynku szkolnym tablicy z nazwą danej szkoły czy ukazania się „Wiadomości Urzędowych”, ówczesnego organu Naczelnictwa Związku Harcerstwa Polskiego. Inspektor Skowron dbał też o to, by nauczyciele posiadali wymagane kwalifikacje zawodowe. Jako szef tarnogórskiej oświaty często przypominał uczącym o jak najrychlejszym wywiązaniu się z obowiązku składania egzaminów kwalifikacyjnych. Ze względu na swoją pionierską działalność nie miał zbyt wiele czasu na wizytacje szkół, choć zachowane notatki w kronikach szkolnych świadczą o tym, że i z tego zadania wywiązywał się dość dobrze.

Niestety Paweł Skowron niezbyt długo sterował polskim szkolnictwem w powiecie tarnogórskim. Jako człowiek zaawansowany wiekiem, sterany życiem i wycieńczony chorobą przeszedł na emeryturę 1 lutego 1924r. W tym czasie, warto jeszcze dopowiedzieć, wizytatorem szkolnym na okręg tarnogórski był Witold Wysocki

cdn.
Ks. dr Herbert Jeziorski