Pierwsi mieszkańcy

Rybna należy do starszych wsi regionu tarnogórskiego. Na jej terenach przebywał człowiek już w czasach starożytnych, tzn. jeszcze zanim osada otrzymała obecną nazwę oraz nim została wymieniona po raz pierwszy w dokumentach.

Husyci wg średniowiecznej kroniki

Wielokrotne poszukiwania archeologiczne, prowadzone zarówno w okresie międzywojennym, jak i w latach sześćdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku, dowiodły występowania na obszarze Rybnej człowieka już w epoce kamiennej - począwszy od mezolitu (8000-6000 lat przed Chr.). Korzystne warunki na tym terenie - a potwierdzić je może właśnie ciągłość osadnicza - spowodowane były bliskością rzeki. Naukowcy odkopali, następnie zaś zrekonstruowali domostwa datowane na IV w. po Chr. Były to tzw. chaty słupowe konstruowane na wbitych w ziemię palach oraz ziemianki o kamiennych ścianach.

Nie został jednak rozwiązany problem, czy rzeczywiście ówczesna ludność tutaj zamieszkiwała (nie udało się odnaleźć śladów palenisk, które raz na zawsze rozwiałyby te wątpliwości). Z pewnością natomiast starożytny człowiek pracował na rybnieńskich terenach, o czym świadczą resztki żużla, wskazującego na wytop rudy żelaza w piecach dymarskich. Oprócz znaków informujących o początkach przemysłu natrafiono również na szczątki o rolniczym i hodowlanym charakterze. Warto jednocześnie nadmienić, iż żadne z archeologicznych odkryć w Rybnej nie dotyczyło Słowian, ci bowiem najechali ziemie między Odrą i Wisłą o wiele później, dopiero w VI w.

Po raz pierwszy wieś o nazwie Rybna wymieniono w dokumencie erygującym (tzn. powołującym do istnienia) parafię w Starych Tarnowicach 15 kwietnia 1415 roku. Wcześniej osada należała do parafii w Reptach. Nie wiemy, ilu wówczas ludzi zamieszkiwało we wsi. Można sądzić, że nie było ich wielu. Na ich główne zajęcie wskazuje niezbicie nazwa Rybna, która potwierdza jednocześnie istnienie w pobliżu obfitujących w ryby zbiorników wodnych. Takie właśnie rybne stawy urządzono na lewobrzeżnych dopływach rzeki Stoły, zwanej zresztą wówczas i aż do końca XVI w. Rybną.

Oczywiście gospodarka stawowo-rybna nie była jedynym zajęciem mieszkańców osady, którzy trudnili się oprócz tego rolnictwem i hodowlą. Ponadto już w XV stuleciu istniały we wsi kuźnice (huty), gdzie - za pomocą koła napędzanego prądem rzecznym - przetapiano rudę żelaza. Pierwsza z nich, o nazwie Hammer (niem. młot), pracowała nieopodal osiedla w 1415r. Zakłady te budowali najczęściej Niemcy, a że głównie przeciwko nim skierowana była religijno-narodowa ideologia husycka, przeżywająca akurat wtedy w pobliskich Czechach ogromną popularność, urządzali Husyci z bazy w Gliwicach zbrojne wyprawy w latach 1431-1433, pustosząc niemieckie wioski oraz kuźnice nad Małą Panwią i Rybną.

cdn.
Kamil Łysik, Pałac w Rybnej
i jego właściciele...