Tarnogórski Konwikt Biskupi

w latach 1923-1939

W procesie rozwoju szkolnictwa tarnogórskiego w latach II Rzeczypospolitej chlubną kartę zapisał także internat konwiktu biskupiego, który jako jeden z sześciu istniejących wtedy w „grodzie gwarków” obiektów tego typu, spełniał obok szeregu innych ważkie zadanie w dziedzinie umacniania i rozwijania pozycji szkoły średniej.

Fotoreportaż o tarnogórskim Konwikcie. „Polonia” z 6.07.1930r. 1. Ogólny widok Konwiktu z wykończoną w 1930r. dobudową.
2. Kaplica w Konwikcie.
3. Uczniowie przy obiedzie.
4. Ks. prałat M. Lewek, prezes kuratorium Konwiktu.
5. Ks. J. Bednorz, prefekt i katecheta gimn.
6. Ranna toaleta wychowanków.
7. Jedna z sal sypialnych.
8. W pracowni uczniowskiej.

Odwołując się do dokumentów archiwalnych oraz Kroniki parafii pw. św. apostołów Piotra i Pawła w Tarnowskich Górach (lata 1922-1939), możemy stwierdzić, że pierwszy dyrektor w otwartym w 1922 roku polskim gimnazjum i liceum męskim w Tarnowskich Górach, ks. dr Aleksy Siara, usilnie pragnął, aby przy szkole znajdował się również internat, co uzasadniał tym, że kierowany przez niego zakład będzie mógł spełniać wszystkie swoje funkcje dydaktyczno-wychowawcze tylko wtedy, gdy otrzyma pomieszczenia mieszkalne dla najbardziej potrzebujących uczniów. Niestety, w budynku szkolnym nie można było zakwaterować uczącej się w nim młodzieży, głównie z powodu braku odpowiedniego miejsca. Ks. dyrektor Siara jednak nie rezygnował. Swoim zamiarem podzielił się on z ówczesnym proboszczem tarnogórskim, późniejszym infułatem, ks. kanonikiem dr. Michałem Lewkiem. Ten ostatni, po uzyskaniu zgody przełożonych duchownych zawarł z władzami Urzędu Powiatowego w Tarnowskich Górach odpowiedni kontrakt prawny, na mocy którego nabyto najpierw w dzierżawę dom przy ul. Powstańców 2 w Tarnowskich Górach, gdzie do niedawna mieścił się sierociniec powiatowy.

Ks. kanonik Lewek zajął się tą sprawą bardzo energicznie, tym bardziej, że wobec braku dostatecznej liczby kapłanów w tworzącej się diecezji katowickiej oraz stosunkowo małej ilości kandydatów do seminarium duchownego u księży jezuitów w Krakowie - władze kościelne w Katowicach pragnęły utworzyć dwa konwikty na terenie polskiego Śląska, tj. w Pszczynie i Tarnowskich Górach. Dzięki takim okolicznościom, a szczególnie wzmożonym wysiłkiem ks. Lewka, Tarnowskie Góry doczekały się własnego konwiktu. Trzeba też pamiętać, że w poczynaniach tych wspomógł dzielnie ks. kanonika ks. proboszcz Antoni Danecki z Bobrownik Śląskich.

Gdy Bullą „Vixdum Poloniae unitas” z dnia 28.10.1925 roku, ojciec św. Pius XI podniósł Śląską Administrację Apostolską do rangi diecezji i powołał na stanowisko biskupa śląskiego jej dotychczasowego administratora, postanowiono nabyć wydzierżawiony dotychczas gmach i ogród konwiktu na własność nowej diecezji i uczcić tym darem dzień konsekracji pierwszego biskupa katowickiego, ks. dr. Augusta Hlonda. Tak się też stało i dnia 3 stycznia 1926 roku ks. prałat Jan Kapica w imieniu prezbiterium śląskiego oddał konwikt tarnogórski jako dar pod nazwą „Bursa im. KS. Biskupa Dr. Hlonda Fundacja Duchowieństwa Śląskiego”. Od tego czasu konwikt stanowił własność diecezji katowickiej i w języku potocznym nosił nazwę konwiktu biskupiego. Diecezja liczyła wówczas ponad 1200 tysięcy wiernych, a na jednego kapłana przypadało ok. pięć tysięcy dusz.

Już w miesiącach wakacyjnych, tj. w lipcu i sierpniu 1923 roku, przystąpiono do prac adaptacyjnych budynku wynikających z jego nowych zadań. Na początku nowego roku szkolnego 1923/1924 konwikt otworzył chętnym swoje podwoje. Sprawy gospodarcze należały w nim do trzech sióstr Boromeuszek, sprowadzonych w tym celu 1 sierpnia tegoż roku z Cieszyna.

Według „Kroniki Konwiktu Biskupiego w Tarnowskich Górach” sprawami pedagogiczno-wychowawczymi w tej instytucji zajmował się z polecenia Ks. Administratora Apostolskiego, dr Augusta Hlonda, każdorazowy katecheta przy polskim gimnazjum męskim w Tarnowskich Górach.

Władzę administracyjną nad konwiktem sprawowało tzw. Kuratorium Konwiktu. W jego skład weszli: ks. konsultor Michał Lewek, proboszcz tarnogórski, jako przewodniczący, ks. Antoni Danecki, proboszcz w Bobrownikach Śląskich, ks. Józef Ledwoń, prefekt konwiktu. Wszyscy oni otrzymali dokument nominacyjny, co miało miejsce 24 sierpnia 1923 roku.

Konwikt utrzymywał się zasadniczo ze składek jego wychowanków, którym często przychodziło z pomocą Kuratorium, dzięki czemu opłaty te były zdecydowanie niższe. W Kronice Konwiktu czytamy, że rzadko przekroczyły one 30 zł miesięcznie, a dla biedniejszych wynosiły 15 zł. Zaś wychowankowie, którzy nie byli w stanie uiścić należnej składki, pozostawali na całkowitym utrzymaniu konwiktu.

26 listopada 1925 roku konwikt odwiedził Biskup - Nominat dr Augustyn Hlond. Podczas pamiętnej wizytacji towarzyszyli mu wikariusz generalny, ks. dr Teofil Bromboszcz oraz proboszcz tarnogórski, kanonik Michał Lewek. Wychowankowie powitali swego arcypasterza z wielką serdecznością i ogromną radością.

Warunkiem przyjęcia kandydata do konwiktu było pomyślne zdanie przez niego egzaminiu wstępnego do państwowego gimnazjum męskiego w Tarnowskich Górach. Ponadto kandydat musiał złożyć w kancelarii konwiktu następujące dokumenty: potwierdzenie przynależenia, względnie przyjęcia do w/w gimnazjum; świadectwo moralności wystawione przez ks. proboszcza lub katechetę, świadectwo lekarskie o stanie zdrowia oraz ostatnie świadectwo szkolne.

cdn.
ks. dr Herbert Jeziorski,
Dekanat Tarnowskie Góry...