Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 5

N U M E R  6   -   2 2   C Z E R W C A   2 0 0 1 r.

 Montes Nr 7

 

 

Okładka: mapa
Śląska i Moravy. Franz Ludwig Güssefeld, Weimar 1821.

 

 W NUMERZE:

Montes na wakacje
Zbliża się najbardziej wyczekiwany okres urlopów i odpoczynku. Aby uprzyjemnić Państwu czas i tym razem w czerwcu spotkamy się na łamach „Montesa”. Na następnych stronach znajdą Państwo artykuły-kontynuacje cyklów z poprzednich numerów: o wodociągach, prasie, tarnogórskiej chadecji, hutach nad Małą Panwią, turystyce.

600 lat temu
Początek 1401r. zastał mieszkańców Rept już w nieco innej sytuacji, aniżeli ich przodków sto lat wcześniej. Niedaleko rozwijała się nowa osada - Tarnowice. Najstarszym dokumentem w którym wymieniono tę nazwę był akt księcia bytomskiego Władysława, wystawiony w Bytomiu 13 kwietnia 1338r.

List z Ameryki
Dzięki naszym czytelnikom „Montes” był czytany w Australii, Niemczech, a ostatnio także w Ameryce. Bohaterem opublikowanego w ostatnim numerze artykułu p. Barbary Babireckiej był prof. Tadeusz Strumiłło. Do autorki, dziękując za ten artykuł napisał syn profesora, mieszkający w Stanach Zjednoczonych, Władysław Strumiłło.

Płyta „Nieznanego żołnierza”
Po wojnie światowej objawił się ruch żywiołowy uczczenia pamięci poległych na polu bitwy obrońców ojczyzny przez składanie w różnych miastach Rzeczypospolitej płyt poświęconych „Nieznanemu Żołnierzowi”.

Przywilej herbowy
My Jerzy Fryderyk z Łaski Bożej Margrabia Brandenburski, Książę Szczeciński, Pomorski, Kaszubski i Wenedów, a także na Śląsku Karniowa oraz Pan Państwa Bytomskiego i Bogumińskiego, Burgrabia Norymbergii i Książę Rugii wyznawamy i oznajmiamy wobec wszystkich Skoro Dobry Bóg swojej łaski udziela od wielu lat, [takoż] Pan dobrocią swą obdarzał i dał, że wydobyte będą wielka ilość kruszców blendy i srebra, przy osadzie naszej Tarnowskie Góry, jak również innych [osadach] Naszych poddanych z gruntów przyległych [i] położonych w Naszym Państwie Bytomskim [a staroście] na zamku Świerklaniec podległych

Fundator Herbu
Jerzy Hohenzollern dopiero z trzeciego małżeństwa z Emilią, córką księcia saskiego Henryka V, doczekał się syna, Jerzego Fryderyka. Urodził się 5 kwietnia 1539r. w Ansbach. Jerzy zmarł tamże zaledwie kilka lat później, 27 grudnia 1543r.

Profesor Henryk Wójcik
Niedawno, bo 6 maja b.r. minęła 40 rocznica śmierci prof. Henryka Wójcika. Był wieloletnim nauczycielem dawnego Seminarium Nauczycielskiego (późniejszego Liceum Pedagogicznego) w Tarnowskich Górach. Starsze pokolenie pamięta go dobrze. Była to wówczas śmierć przedwczesna - wywołana krzywdami jakie go spotkały...

Piekarnia Johanna Balli
Leży przede mną stara fotografia z 15 marca 1948r. wykonana przez znanego fotografa tarnogórskiego Adamka. Któż Go nie znał? To dzięki zawodowym fotografom, możemy dziś oglądać stare domy, bo nikt nie robił swoim aparatem zdjęć zrujnowanych chat, czy innych starych domów. Adamek i Melcer w swoim dorobku mieli dużo takich zdjęć.

Chadecja na ziemi tarnogórskiej cz. IV
Poseł Hager prowadził bardzo aktywną działalność. Ten działacz narodowy z okresu plebiscytu i powstań, współzałożyciel Związku Obrony Kresów Zachodnich, pomimo dużych zastrzeżeń do rządów sanacyjnych, był gorącym zwolennikiem współpracy ponadpartyjnej na rzecz budowy Śląska i Rzeczypospolitej.

Rys historyczny wodociągów cz.V
Wykonane w roku 1836 na szybie Kochlera urządzenie pompowe wraz z kotłami okazało się coraz mniej ekonomiczne, gdyż przy wielkiej ilości zużytego węgla osiągnięto małą wydajność. W roku 1872 postanowiono zakupić nowe urządzenia pompowe. W tym celu rozbudowano budynek nadszybia, dobudowując od strony północnej pomieszczenie na nowe urządzenie napędowe, zaś od strony południowej wykonano dobudówkę dla dwóch kotłów parowych.

Kolej do Opola
Linia kolejowa z Tarnowskich Gór do Opola obchodzić będzie za parę lat jubileusz 150 lecia. Dziś nie wiadomo jeszcze, czy będzie to smutna, czy radosna rocznica. Polskie Koleje Państwowe zastanawiają się bowiem nad zawieszeniem przewozów pasażerskich na tej trasie z powodu małych wpływów ze sprzedaży biletów.

Śląski szmugiel
Głównym problemem Straży Granicznej w powiecie tarnogórskim był przemyt, czyli jak wówczas mówiono „szmugiel”. Z wielu względów było to zajęcie dosyć intratne. Proceder ten rozwinął się szczególnie bujnie w okresie „wielkiego kryzysu”, czyli w latach 1929-1933.

Srebrny sen Rybki
Przed wieluset laty był tutaj tylko las, w którym mieszkały różne leśne diabliki, wodniki i krasnoludki-górniki. Rolnik Rybka, że nie był strachliwy, wybudował na skraju lasu swój dom. Po wykarczowaniu kilku drzew miał kawałek pola i łąki. Ziemia była żyzna toteż zbiory miał spore, a jego krowy były okrąglutkie i tłuściutkie.

470 lat Tworoga
• Poczet Panów Tworoga
• Kłopoty z pomnikami
• Pomnik przed frontonem zamku w Tworogu

Po raz pierwszy na mapie
Najstarsze mapy Śląska pochodzą z czasów średniowiecza. Ich autorzy jednak rysowali je na podstawie opisów i relacji innych osób a nie własnych obserwacji. Stąd też zdarzały się różne pomyłki.

Kościół w Bobrownikach
Bardzo ciekawe są dzieje jedynej w diecezji gliwickiej parafii p.w. Przemienienia Pańskiego w Bobrownikach Śląskich. Otóż, sąsiadujące ze sobą osady Piekary Rudne i Bobrowniki Śląskie (dzisiaj razem stanowią jedną z dzielnic Tarnowskich Gór) od samego początku rozwijały się pomyślnie.

Z dziejów hutnictwa nad Małą Panwią cz.III
W poprzednim numerze opisaliśmy najdawniejsze kuźnice powstałe nad Małą Panwią. Nie były to jedyne. Czas przypomnieć kolejne.

Papierowe dzieje Kalet
Właściciel licznych kopalń i hut górnośląskich, hrabia Guido Henckel von Donnersmarck (od 1902 r. książę), inwestował również w przemysł celulozowo-papierniczy. W latach 1882-1884 w Kaletach wybudował wielką na tamte czasy celulozownię.

800 lat Rept 1201-2001
• Wrochem
• Szansa dla Rept
• Repty w opisach 1783 - 1831

Śląsk - ziemia uczona
Według wciąż jeszcze dość powszechnego stereotypu Śląsk jest przede wszystkim „ziemią węgla i stali”, a Ślązacy to lud wprawdzie pracowity, szlachetny i heroiczny, ale prosty i pozbawiony ambicji w dążeniu do wiedzy.

Rozwój techniki i przemysłu tarnogórskiego cz. II
... Przy ulicy Nakielskiej uruchomiono w 1923r. „Górnośląską Wytwórnię Wagonów Spółka akcyjna” zatrudniającą 125 pracowników przy produkcji wagonów towarowych dla kolei. Również przy tej samej ulicy zostaje założona „Fabryka Maszyn Rolniczych - Pług” zatrudniająca 40 pracowników.

Tarnogórska prasa cz.III
Oblicze polityczne i własnościowe prasy polskiej w powiecie tarnogórskim w latach 1922-1939. W 1933 roku, w niespełna 16 tysięcznym mieście, powstała inicjatywa wydawania codziennej gazety. Nosiła ona tytuł „Codzienne Wiadomości Śląskie”. Wydawano ją nakładem Spółdzielni Wydawniczej „Drukarz”, a drukowano w drukarni „Udziałowa” w Częstochowie.

Tarnowskie Góry - miastem turystycznym.
Koncepcja z lat 30-tych cz.III
17 lipca tarnogórzanie gościli Niemców z Lubeki i również w tym samym miesiącu wycieczkę z Ameryki. Jednym z uczestników tej ostatniej był burmistrz miasta Chicoppe p. Słonina. W towarzystwie burmistrza Antesa podziwiał zabytki i najnowsze osiągnięcia miasta przedstawiciel Związku Narodowego Polaków w Ameryce dyr. Franciszek Synowiec. Przybył on do kraju po 30 latach. Na zakończenie swego pobytu wpisał się do Księgi Pamiątkowej.

Tarnogórskie pieczęcie i herb
Według tarnogórskiego kronikarza Jana Nowaka, Tarnowskie Góry stały się miastem 30 kwietnia 1526r. W tym dniu książę opolski Jan II Dobry i książę karniowski margrabia Jerzy von Ansbach wydali przywilej dla górników. W dokumencie tym jednak nie ma wzmianki o Tarnowskich Górach.

Śląskie kamienie cz. V
Rozwój sztuki sepulkralnej jest wynikiem ogólnego rozwoju sztuki, który nie da się zamknąć w ściśle określonych ramach chronologicznych. Model pogrzebu sakramentalnego znała tylko drobna część ludności najczęściej będąca związana z ośrodkami diecezjalnymi lub dworem książęcym. Powstawanie nowych parafii, a tym samym przykościelnych cmentarzy pozwoliło na pochówek zwłok na poświęconej ziemi.

Zamki i pałace
BrynekNakło

Herbarz Tarnogórski
Warkocz - Warkotsch
WrochemBlacha

Śląskie rzemiosło
Mistrzowie szewcy

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] [ Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa