Tarnowskie Góry

- miastem turystycznym.

Koncepcja z lat 30-tych

W lutym 1938r. odbyło się jedno z wielu zebrań, na którym poruszano między innymi sprawę przyszłości miasta. Burmistrz Fryderyk Antes wygłosił referat, w którym podkreślił duże prawdopodobieństwo uruchomienia kopalni pokazowej w tymże roku. Przedstawił również nowe zamierzenia, z których za najważniejsze uznał wydanie przejrzystego przewodnika turystycznego po Tarnowskich Górach i okolicy.

Zdjęcie tarnogórskich podziemi
- B.Melcer-Kwiecińska, wg: „Srebrna Droga”
Tarnowskie Góry 1999

Jeszcze w marcu 1938r. Związek Propagandy Turystyki zwrócił się do Zarządu Głównego Ligi Popierania Turystyki w Warszawie o przeprowadzenie badań na terenach starych kopalń tarnogórskich. Liga odpowiedziała na apel Związku, a po przeprowadzeniu badań terenu wystosowała pismo, którego treść była dla miasta pomyślna. Komisja Studiów Ligi Popierania Turystyki stwierdziła, że w Tarnowskich Górach istnieją duże możliwości powstania kopalni pokazowej jako placówki turystycznej. Poza tym Zarząd Ligi wyraził swe poparcie dla tej inicjatywy i zapowiedział swą pomoc w kierowaniu ruchu turystycznego do Tarnowskich Gór.

Dopiero jednak w lipcu po długich pertraktacjach ze Skarbem Państwa Magistrat miasta uzyskał nadanie górnicze dla terenów mających stanowić zabytkową kopalnię. Natychmiast przystąpiono do wykonania dokumentacji wyrobisk i opracowań historycznych o dawnym górnictwie tarnogórskim. Rozpoczęto także prace nad uporządkowaniem kopalni i przygotowaniem jej dla turystów.

Równolegle z pracami nad uruchomieniem zabytkowej kopalni prowadzono starania o zorganizowanie lokalnego muzeum. W początkach 1938r. burmistrz po raz drugi zwrócił się do społeczeństwa tarnogórskiego z odezwą o gromadzenie zbiorów. 17 maja Magistrat wystąpił do Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego o zezwolenie na założenie i otwarcie regionalnego muzeum. W uzasadnieniu podano, że: „...w głównej części będzie Muzeum zbierało przedmioty dotyczące turystycznej kopalni, górnictwa, łącznie z zamiarem otwarcia turystycznej kopalni pokazowej pod Tarnowskimi Górami. Muzeum mieścić się będzie w budynku historycznym, będącym pod ochroną Konserwatora Śląskiego „Pod Podcieniami nr 5”.

Dla organizującego się muzeum zdołano zebrać sporo przedmiotów jak np. stroje ludowe, górnicze, niektóre dawne narzędzia pracy używane w górnictwie, tłoki pieczętne miast i gmin powiatu tarnogórskiego, itd. Wykonano również zespołowo szczegółową i kolorową mapę całych podziemnych ganków znajdujących się pod miastem i okolicą.

Gromadzone eksponaty przechowywano w Magistracie. Opiekował się nimi W.Zuber oraz J.Piernikarczyk, A.Kopia, burmistrz Antes. Aż do otwarcia muzeum udostępniono zbiory zwiedzającym w prowizorycznie przygotowanej do tego celu jednej z sal Ratusza.

To dzięki informacjom prasowym oraz szerokiej propagandzie także poza granicami Śląska 1938r. stał się pierwszym rokiem turystyki tarnogórskiej. Licznym wycieczkom udostępniono sztolnie spławne, a także prowizorycznie przygotowane muzeum w Ratuszu. Do atrakcji należały też, przystosowane natychmiast do zwiedzania, a odkrywane podczas prac ziemnych szyby i szybiki przy ulicach i podwórzach domów. Kilka przykładów tego typu podawała miejscowa prasa. W sierpniu odkryto szyby na ul. Górniczej oraz na ul. Nakielskiej, gdzie oprócz tego znaleziono ganek dobrze zachowany o wys. 3 m. We wrześniu natomiast udostępniono zwiedzającym szybik znajdujący się na podwórzu przy Rynku 13.

„Pierwsza wycieczka do kopalni pokazowej” jak głosił artykuł w „Wiadomościach Tarnogórskich” odbyła się 25 marca 1938r. Oczywiście nie była to wycieczka do kopalni pokazowej, bo jej jeszcze nie było, ale była to pierwsza prawdziwa wycieczka i miasto specjalnie przygotowało się na jej przyjęcie. Uczestnikami było 40 studentów politechniki, kilku profesorów oraz przedstawicieli Ministerstwa Przemysłu i Handlu. Miasto wybrało specjalny Komitet Powitalny i przygotowało starannie program. Komitet tworzyli: burmistrz Antes, nadradca Harasiewicz, ins. Bacik i inż. Piestrak. Wycieczkę przywitała na dworcu orkiestra kolejowa. Następnie wszyscy udali się do lokalu „Pod Ulem”, który z tej okazji został uroczyście przemianowany na „Nad Szybem”. Odsłonięcia nowej tablicy dokonał prezes rady Miejskiej dyr. Rowiński. Pozostałą część dnia wykorzystano na zwiedzanie miasta i okolic wg przewidzianego programu.

Przez cały 1938r. prasa szeroko rozpisywała się na temat kto i kiedy zwiedził tarnogórskie zabytki. Wycieczek było dużo i nie były to tylko wycieczki turystów polskich. Od kwietnia do sierpnia przybyło do miasta 1069 osób. Była to liczba osób z wycieczek zgłoszonych w Biurze Delegatury Związku Propagandy Turystyki w Tarnowskich Górach oraz z tzw. wycieczek „luźnych” bez zgłoszeń i przewodników.

W kwietniu prasa zanotowała wycieczkę grupy dziennikarzy krakowskich, śląskich i zagłębiowskich. Zwiedzili Szyb „Staszica” zapoznali się z projektem i miejscem przyszłej kopalni zabytkowej. Obejrzeli eksponaty zgromadzone w muzeum w Ratuszu. Podobne wycieczki połączone z konferencjami dla dziennikarzy prasy śląskiej i krakowskiej w celach propagandowych, urządzał Związek Propagandy Turystyki Województwa Śląskiego. Obok wycieczek ze Śląska oraz całej Polski prasa notowała wycieczki grup zagranicznych.

Cdn.
Joanna Kroczek