Dr Tadeusz Zgierski-
Strumiłło („Dąb”)

Przed dziewięciu laty, gdy wydany został przedruk „Księgi Pamiątkowej Górnego Śląska” Józefa Piernikarczyka, zamieszczono w posłowiu do aneksu obietnicę, której - niestety - nie udało się spełnić, mianowicie poświęcenia osobnej publikacji tym, którzy uczyli i wychowywali młode pokolenia w okresie międzywojennym. Tym, którzy swoje zaszczytne powołanie spełniali z pełnym poczuciem odpowiedzialności, z najwyższym oddaniem, ofiarnością, nie szczędząc sił, nie licząc przepracowanych godzin...
Dziś, o jednym z tych wielu.

Zasadniczą rolę w powiększaniu kadry nauczycielskiej odegrało Seminarium Nauczycielskie w Tarnowskich Górach, przekształcone w 1937r. w Liceum Pedagogiczne. Dla zreorganizowania zakładu skierowany został przez władze oświatowe dr Tadeusz Strumiłło. Mało kto już go pamięta, a przecież o nim zapomnieć nie można...
Tarnowskie Góry miały szczęście do wielu wspaniałych postaci - i do takich właśnie zaliczyć należy pierwszego dyrektora Liceum Pedagogicznego. Bardzo bogaty jest jego życiorys i szkoda, że w artykule nie da się o wszystkim opowiedzieć.

Urodził się 30 kwietnia 1884r. w miejscowości Śmiła na Ukrainie, w polskiej rodzinie ziemiańskiej. Ojciec, inżynier, był budowniczym kolei żelaznej na terenie Ukrainy, a potem plenipotentem wielkich posiadłości Branickich. Tadeusz Strumiłło po ukończeniu gimnazjum w Kijowie podjął studia uniwersyteckie kolejno na czterech fakultetach we Lwowie, Krakowie, Wiedniu, Rzymie i Londynie. Władał biegle kilkoma językami.

Nie wystarczają mu jednak same studia. Jego wielki patriotyzm, umiłowanie młodzieży i pracy społecznej kierowały go tam, gdzie w owych czasach (początek XX wieku) tworzyło się coś ważnego. Najpierw we Lwowie włączył się w 1906r. w działalność Związku Wychowania Narodowego i Odrodzenia Moralnego „Eleusis”, założonego przez prof. Wincentego Lutosławskiego w Krakowie w 1903r.

Stowarzyszenie to szybko rozszerzało swoją działalność we wszystkich trzech zaborach, a nawet wśród Polaków w Londynie i w Stanach Zjednoczonych. Garnęła się do niego młodzież studiująca, ale też i młodzi robotnicy, głównie ze Śląska, którzy pragnęli zdobyć uświadomienie narodowe, wśród nich byli także tarnogórzanie. Odegrało ono dużą rolę wychowawczą, gdyż z niego wywodziła się część młodzieży, która wywalczyła, a potem odbudowała niepodległe państwo polskie. Wspominali o tym później jego dawni członkowie, a wśród nich: Józef Kostrzewski, Stanisław Pigoń, Kornel Makuszyński, Andrzej i Olga Małkowscy, Tadeusz Strumiłło.

Wykorzystując dorobek „Eleusis”, „Sokoła” i „Zarzewia” Tadeusz Strumiłło wraz z Andrzejem Małkowskim tworzą we Lwowie w 1910r. pierwsze polskie oddziały skautowe. Po I wojnie światowej był Strumiłło jednym z inicjatorów połączenia wszystkich grup tego ruchu, rozrzuconych we wszystkich zaborach. Jako współtwórca Związku Harcerstwa Polskiego do wybuchu II wojny światowej prowadził ożywioną działalność również w międzynarodowym skautingu.

Po przedwczesnej śmierci Andrzeja Małkowskiego w styczniu 1919r. Strumiłło był głównym reprezentantem polskiego harcerstwa na terenie międzynarodowym, na konferencjach, zjazdach skautowych. W latach 1918-1921 zostaje Naczelnym Inspektorem Harcerstwa w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Szczególnie pracował nad zagadnieniem roli harcerskiej metody wychowawczej w kształtowaniu nauczycieli.

Żeni się w 1922r. Żona - Stefania - była jedną z „Orląt Lwowskich”. Mieli czworo dzieci.

W następnych latach wykłada na KUL-u, po czym przenosi się na Śląsk, najpierw do Seminarium Nauczycielskiego w Mysłowicach, a potem w 1937r. do Tarnowskich Gór. Tu tworzy Liceum Pedagogiczne (męskie). Zaraz do koedukacyjnej „ćwiczeniówki” sprowadza nauczycielkę-harcerkę, aby założyła żeńską drużynę, a sam przypilnował męskiego harcerstwa w klasie licealnej i szkole ćwiczeń. Jak wszędzie, tak i jako dyrektor liceum pedagogicznego wykazał swoje nadzwyczajne zdolności organizacyjne, talent na polu wychowania i kształtowania młodzieży, swój szlachetny charakter, rozległą wiedzę, ofiarność, patriotyzm. Posiadał przy tym niezwykły urok osobisty.

Z wielkim żalem żegnano go, gdy w czerwcu 1938r. przenosił się na uniwersytet w Poznaniu, gdzie pracował do wybuchu wojny.
Okres okupacji spędził wraz z rodziną w swojej posiadłości - w Książniczkach pod Krakowem, do którego dojeżdżał, utrzymując stały kontakt z konspiracją harcerską oraz ucząc na tajnych kompletach.

Po wojnie wraca do Poznania, gdzie jest wykładowcą na kilku uczelniach. Do pracy w ZHP nie włączył się już czynnie. Zmarł 7 października 1958r.

Wówczas napisano o nim: „...jedna z najpiękniejszych i świetlanych postaci, której całe życie było służbą narodowi oraz najszczytniejszym ideałom etycznym w oparciu o głęboką wiedzę. (...) Jeśli o niepospolitym człowieku mówi się, że nie umiera cały, to w odniesieniu do Tadeusza Strumiłły jest to prawdą...”

Barbara Babirecka