Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Wyd. Spec.

N U M E R  5   -   1 2   K W I E T N I A   2 0 0 1 r.

 Montes Nr 6

 

 

Okładka: Mapa Księstwa Śląska Johana Tobiasa Mayera, Norymberga 1749

 

 W NUMERZE:

Witamy i Zapraszamy...
do lektury pierwszego wydania naszego „Montesa” w Nowym Roku, Wieku i Tysiącleciu. Za klika dni pierwsze w nowym Milenium Święta Wielkanocne. Nasze czasopismo także jest świąteczne. Są artykuły - kontynuacje cyklów z poprzednich numerów - o wodociągach, tarnogórskiej prasie i Chadecji oraz hutnictwie nad Małą Panwią. Najważniejszymi są chyba jednak teksty związane z wielkimi rocznicami tarnogórskiej ziemi.

700 lat temu
W 1300r. nie zmieniło się wiele w porównaniu z 1200r. Nadal najważniejszą osadą były Repty. Dokument ks. Władysława z 1247r. umożliwiał - jak twierdzi prof. Jan Drabina - rozwinięcie się osady w ośrodek miejski. Nie powstałby wówczas Bytom, a i nie wiadomo czy szansę na powstanie miałyby Tarnowskie Góry. Kto wie?

Stanisław Poniatowski
Polski książę, bratanek króla Stanisława Augusta
Poniatowscy byli arystokracją bardzo świeżej daty. Zaledwie dziadek Stanisława, też Stanisław, był pierwszym senatorem w rodzie. Najpierw zrobił karierę w armii, wpierw szwedzkiej, później także polskiej. W senacie zajął najważniejsze krzesło senatora świeckiego, tj. kasztelana krakowskiego. Wielkim sukcesem było także jego małżeństwo z księżniczką Konstancją Czartoryską.

Biały kruk
„Nastał nam czas przeradosny, Chrześcijanie pląsajmy,Nastał nam dzień wielkanocny, Chrześcijanie śpiewajmy!...- tak zaczyna się jedna z wielu pieśni wielkanocnych znajdujących się w „Ewangelickim kancjonale”.

Za Odrą i Nysą
Wiek dwudziesty sprawił, iż wielu tarnogórzan mówiących różnymi językami musiało osiąść nader daleko od swojego miejsca urodzenia lub wcześniejszego zamieszkiwania.

Dr Tadeusz Zgierski-Strumiłło („Dąb”)
Przed dziewięciu laty, gdy wydany został przedruk „Księgi Pamiątkowej Górnego Śląska” Józefa Piernikarczyka, zamieszczono w posłowiu do aneksu obietnicę, której - niestety - nie udało się spełnić, mianowicie poświęcenia osobnej publikacji tym, którzy uczyli i wychowywali młode pokolenia w okresie międzywojennym.

Biskup tarnogórzanom
Aż do 1821r. Tarnowskie Góry wraz z całym dekanatem bytomskim i pszczyńskim należały do diecezji krakowskiej i choć od pocz. XIII wieku ziemie te były częścią Śląska, fakt ten przypominał, iż w zamierzchłych czasach należały do Małopolski.

Rozwój techniki i przemysłu tarnogórskiego
TARNOWSKIE - GÓRY od początku swego istnienia były ważnym ośrodkiem życia gospodarczego na Górnym Śląsku.

Piast i Hohenzollern - założyciele miasta Gwarków
Przedstawiciele dwóch spośród największych dynastii Europy - Piast i Hohenzollern - byli założycielami naszego miasta. Z faktem tym nierozerwalnie związane są imiona księcia opolskiego Jana II Dobrego i księcia karniowskiego Jerzego von Ansbach. Według tarnogórskich kronikarzy - Jana Nowaka i Józefa Piernikarczyka - stało się to 30 kwietnia 1526 roku.

Śląska Wielkanoc
Moje wspomnienia z dzieciństwa są zawsze związane ze wzruszeniem. Tradycje moich Babć, Ciotek i Matki, żyją w mojej rodzinie do dziś, chociaż wiele osób już odeszło. Została jednak tradycja, a wraz z nią pamięć o bliskich, a nieobecnych. To jest w niej najpiękniejsze we wszystkich dziedzinach życia.

Człowiek,
czyli opowieść o tym, czego nam teraz na Śląsku trzeba najbardziej

Chadecja na ziemi tarnogórskiej cz. III
W efekcie wyborów w 1928r. najbardziej opozycyjnym ugrupowaniem wobec sanacji na Górnym Śląsku stała się Chrześcijańska Demokracja (wpłynęła na to osobista wrogość przywódcy chadeków tego terenu Wojciecha Korfantego do nowego wojewody Michała Grażyńskiego).

Z dziejów hutnictwa nad Małą Panwią cz.II
W poprzednim numerze wspomniano o przebiegu dróg w średniowieczu. Należy dodać, że szlaki prowadzące z południa na północ zmieniły znacznie swoją lokalizację w porównaniu ze średniowieczem a spowodowane to było między innymi założeniem Gór Tarnowskich i Gór Żyglińskich (obecnie Tarnowskie Góry i Miasteczko), wytyczeniem oraz budową w XIX wieku, nowej bitej drogi z Lublińca do Świerklańca, powstaniem innych dróg prywatnych.

Rys historyczny wodociągów cz.IV
Od dnia 18 sierpnia 1835 roku produkcją i rozprowadzaniem wody dla Tarnowskich Gór zajmowały się władze miejskie. Dostawa wody ograniczała się do okresowego napełniania basenów na końcówkach sieci.

Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Kamila
Na Śląsk przybyli kamilianie 1 sierpnia 1904r. osiedlając się w dzisiejszej dzielnicy Bytomia - Miechowicach. Wielką życzliwość okazał im tutejszy proboszcz, ks. Jan Kubot. Dom w którym zamieszkali rychło zaczął być za mały, to też zaczęli poszukiwać innej siedziby. Aby dzieło św. Kamila mogło się należycie rozwijać, pragnęli posiadać klasztor z prawdziwego zdarzenia. Po wielu perypetiach zdecydowano wybudować klasztor, kościół i szpital w Tarnowskich Górach.

Kajzer Wiluś
Cesarz niemiecki i król Prus Wilhelm II urodzony w 1849r. lubił polować. To właśnie w Świerklańcu świętował upolowanie 4500-nej zwierzyny - białego bażanta. Polował w całej Europie. Co znakomitsze rody walczyły o możliwość zaproszenia tak znakomitego gościa. Podnosiło to niebywale presitż pałacu, gdzie przybywał i gospodarza, który go gościł.

Tajemnica zaginionej krypty
Zwiedzanie ziemi tarnogórskiej skłania do wniosku, że kryje ona w sobie wiele tajemniczych lochów, chodników i komór, których nikt jeszcze nie odkrył. Prace archeologiczne częściej przypadkowe, aby być bardziej planowanymi wymagają wielu kosztów. Tymczasem podziemne skarby nieodwracalnie niszczeją. Może być już za późno by je odszukać i odkryć. Rzecz dotyczy dzielnicy Tarnowskich Gór - Rept.

Skarby szkolnego muzeum
Ocalić od zapomnienia pamiątki przeszłości - taka myśl z pewnością przyświecała założycielom i kolejnym opiekunom Muzeum Szkolnego w tarnogórskiej „odzieżówce”.

Papierowa historia Czarnej Huty
Wybudowana w latach 70. XIX wieku fabryka celulozy oraz uruchomiona kilkanaście lat później papiernia w Czarnej Hucie, w polskim piśmiennictwie występowały bardzo rzadko, a podawane o nich informacje były z reguły nieścisłe. Powodem braku dokładniejszych danych na temat tych dość ważnych dla rozwoju górnośląskiego przemysłu papierniczego zakładów był fakt, że na krótko przed przyłączeniem Tarnowskich Gór do Polski, obie fabryki zostały zlikwidowane, a na ich miejscu powstały zakłady chemiczne, z którymi utożsamiano włączoną w obręb miasta Czarną Hutę.

Tarnogórska prasa cz.II
Oblicze polityczne i własnościowe prasy polskiej w powiecie tarnogórskim w latach 1922-1939. 9 maja 1932 roku w Tarnowskich Górach zawiązał się Powiatowy Komitet Propagandy Radia. Komitet pośredniczył w sprzedaży tanich odbiorników, a od 10 czerwca uruchomił poradnię radiotechniczną.

Sztandar dla 7 Pułku
17 czerwca 1934r. w Tarnowskich Górach odbyło się uroczyste poświęcenie sztandaru powiatu strzeleckiego Związku Powstańców Śląskich. W mieście była to wielka uroczystość, a gośćmi honorowymi byli przedstawiciele władz miasta i powiatu tarnogórskiego.

Poczet śląskich wojewodów
Historia województwa śląskiego w ramach II Rzeczypospolitej była krótka, acz obfitowała w wiele burzliwych momentów. Górny Śląsk - a właściwie jego część - wszedł w skład odrodzonego w 1918r. państwa polskiego stosunkowo późno. O jego losach zdecydowały: konferencja paryska, plebiscyt, a wreszcie walka Ślązaków w trzech powstaniach śląskich.

Tarnowskie Góry - miastem turystycznym.
Koncepcja z lat 30-tych cz.II
W lutym 1938r. odbyło się jedno z wielu zebrań, na którym poruszano między innymi sprawę przyszłości miasta. Burmistrz Fryderyk Antes wygłosił referat, w którym podkreślił duże prawdopodobieństwo uruchomienia kopalni pokazowej w tymże roku. Przedstawił również nowe zamierzenia, z których za najważniejsze uznał wydanie przejrzystego przewodnika turystycznego po Tarnowskich Górach i okolicy.

Śląskie kamienie cz. IV
Niewyobrażalnym jest, by średniowieczny wymiar sprawiedliwości mógł funkcjonować bez pręgierza. Początki stosowania i wykorzystywania tego instrumentu dla dokonania wymiaru kary sięgają co najmniej XI wieku.

Górnośląscy Piastowie
Biskup wielu diecezji

Dawne herby
Stare ReptyStare TarnowiceStrzybnica
PniowiecOpatowicePiasecznaNowe Repty

Śląskie rzemiosło
Mistrzowie igły i nitki

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] [ Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa