|
W Muzeum w Tarnowskich Górach, które powstało w 1958 roku również zaczęto gromadzić pamiątki powstańcze. Nieliczny początkowo zbiór powiększony został znacznie w latach 1970 - 1971. Ogłoszony został wówczas konkurs, którego celem było, jak informował wydany z tej okazji afisz zebranie i zgromadzenie w Muzeum pamiątek okresu "prac i walk o przyłączenie -Śląska do Polski". Wśród blisko 100 pamiątek do Muzeum trafiły wówczas również te najcenniejsze i najrzadziej spotykane w
muzeach - sztandary i broń powstańcza. Przekazali je na konkurs sami żyjący jeszcze wówczas uczestnicy powstań śląskich bądź członkowie rodzin nieżyjących już powstańców. Wilhelm Kochanek z Repecka przekazał m.in. kolbę z karabinu, z którym walczył w czasie III powstania śląskiego. W latach okupacji hitlerowskiej karabin ukrył w rzece Stole. Odnaleziono go podczas melioracji rzeki w 1959 roku. Drugim egzemplarzem broni jest bagnet, który zdobył w III powstaniu. W latach okupacji hitlerowskiej
przechowywał go jako cenną pamiątkę, na strychu swego domu. Warto dodać, że broń powstańcza, jako obiekt muzealny - tzn. posiadająca wiarygodną dokumentację, iż była użyta w powstaniach, już w okresie międzywojennym stanowiła najmniej liczną grupę eksponatów w porównaniu do eksponatów innego rodzaju.
W zbiorach Muzeum znajduje się fotografia, przedstawiająca grupę powstańców, wśród których znajduje się Wilhelm Kochanek, z wyżej wspomnianym karabinem w ręce. Cennymi pamiątkami narodowymi są dwa sztandary powstańcze. Podobnie jak broń i inne eksponaty w zbiorach z okresu powstań śląskich i plebiscytu, w czasie okupacji hitlerowskiej przechowywane były w dramatycznych okolicznościach, często z narażeniem życia tych, którzy je ukrywali. Sztandar powstańczy z Sowic (obecnie
dzielnica Tarnowskich Gór), wykonały latem 1919 roku kobiety i dzieci z Sowic, m.in. siostra i córki uczestnika powstań śląskich, Franciszka Zawiśloka. Przy sztandarze tym odbywało się zaprzysiężenie powstańców z Sowic i okolicy. Słowa, które Franciszek Zowiślok polecił wyhaftować na sztandarze "Ojcyzno moja gdy cię mogę wspierać nie żal mi cierpieć nie żal mi umierać", zostały potwierdzone jego życiem i śmiercią. Zmarł w hitlerowskim obozie koncentracyjnym w Mauthausen, w 1943 roku. Przed
aresztowaniem, w 1939 roku ukrył sztandar na strychu swego domu rodzinnego. O miejscu ukrycia nie wiedziała nawet najbliższa rodzina. Odnaleziony został przypadkowo, podczas remontu budynku w 1947 roku. Do muzeum w Tarnowskich Górach sztandar przekazała żona Franciszka Zawiśloka, Maria. Sztandar powstańczy z Dąbrówki Wielkiej wykonany został w 1919 roku, "dla braci powstańców", przez siostry Marię i Martę Mach. Jedna z nich, Maria, przechowywała go w ukryciu w czasie okupacji hitlerowskiej, a
wiele lat później, na wiadomość o konkursie, przekazała go do zbiorów muzeum w Tarnowskich Górach. Pozostałe pamiątki w kolekcji Muzeum związane z okresem powstań śląskich i plebiscytu, to przede wszystkim zdjęcia, w tym z pogrzebu powstańców w Świerklańcu i Dobrodzieniu, oraz materiał propagandowy z okresu plebiscytu (plakaty, afisze, pocztówki nalepki, ulotki), jak również dokumenty wydawane przez władze plebiscytowe i powstańcze.
Teresa Nogaj |
