Anhalt, Hessen, Sachsen

7 maja 1790 r.

Fryderyk Erdmann
von Anhalt
 

Fryderyk Erdmann von Anhalt (1731-1797) Książę Anhalt-Köthen na Pszczynie.

Wywodził się z dynastii askańskiej, której założycielem był żyjący ok. 1000 r. Adalbert z Ballenstedt. Fundatorem potęgi rodu był Albrecht Niedźwiedż (zm. 1170 r.), założyciel Marchii Brandenburskiej.

Jego potomkowie rządzili w Brandenburgii do 1320 r., Saksonii do 1423 r., Lauenburgu do 1689 r. i w księstwie Anhaltu. Książęta Anhaltu kilka razy dzielili się na linie z Bernburga, Dessau, Köthen i Zerbst.

Fryderyk Erdmann pochodził z linii książąt Köthen i był założycielem gałęzi pszczyńskiej. Za młodu służył w armii pruskiej, potem francuskiej gdzie dosłużył się stopnia generała. W wojnie siedmioletniej walczył po stronie Francji przeciwko Prusom. Sprawiło mu to sporo kłopotów gdy w 1765r. wuj, Jan Erdmann hrabia von Promnitz, wezwał go do przejęcia pszczyńskiego spadku.
 

Można sądzić, iż książę Fryderyk Erdmann był inicjatorem wycieczki grupy europejskich arystokratów do kopalni „Fryderyk”. Miał z Pszczyny do Tarnowskich Gór najbliżej. Wizyta tej grupy pokazuje jak sławną była wtedy tarnogórska maszyna parowa. Księciu w wizycie towarzyszyła córka:

Anna Amalia von Anhalt (1770-1830) Księżniczka pszczyńska, później żona hrabiego von Hochberg.
 

Amalia von Sachsen-Meiningen (1762-1798) Księżniczka saska, księżna zu Carolath-Beuthen

Pochodziły z ernestyńskiej linii saskiej dynastii Wettinów. Ich ojciec Antoni Ulryk od 1746 r. władał niewielkim turyńskim księstwem Meiningen z tytułem Herzog (najwyższy, niemiecki tytuł książęcy). Po jego śmierci w 1763 r. rządzili wspólnie Karol i Jerzy, bracia Luizy i Amalii. Po śmierci pierwszego w 1782 r. jedynym księciem Meiningen został Jerzy.

Starsza Luiza została żoną księcia Adolfa von Hessen-Philippstahl w 1781 r., a młodsza Amalia, kilkanaście lat póżniej śląskiego księcia Karola Erdmanna zu Schoeinach-Carolath.

Wraz z Amalią przyjechał jej pierworodny syn:

Henryk von Schoeinach (1783-1864) Książę (Prinz) von Schoeinach-Carolath, póżniej 4. książę (Fürst) zu Carolath-Beuthen.
 

Adolf von Hessen (1743-1803) Landgraf von Hessen-Philippstahl na Barchfeld.

Pochodził z jednej z najstarszych dynastii niemieckich. Wywodziła się ona od Henryka I, syna ostatniej dziedziczki Turyngii, Zofii i księcia Brabantu Henryka V. Ten ostatni był przedstawicielem lotaryńskiej dynastii z Louvain, której założycielem był Reginar z Długą Szyją, po kądzieli wnuk cesarza Lotara I z dynastii Karolingów.

Dynastia heska w XVI w. podzieliła się na dwie główne linie: starszą z Kassel, z której pochodzili landgrafowie Philippstahl, i młodszą z Darmstadt. Adolf w 1777 r. po śmierci brata Fryderyka odziedziczył niewielkie dobra Barchfeld. Cztery lata później ożenił się z księżniczką saską Luizą. Miał z nią kilkoro dzieci.

Kilka miesięcy przed śmiercią jego kuzyn, landgraf heski z Kassel Wilhelm IX, został ogłoszony elektorem cesarstwa. Trzy lata później inny kuzyn, landgraf Ludwik X z Darmstadt został wielkim księciem Hesji.

W 1918 r. książę Fryderyk Karol von Hessen-Kassel został ogłoszony królem Finlandii. Po dwóch miesiącach jednak abdykował. Linia potomków Adolfa istnieje do dziś.
Adolfowi w Tarnowskich Górach towarzyszyła narzeczona jego siostrzeńca:

Wiktoria Amalia von Anhalt (1772-1817) Księżniczka von Anhalt-Bernburg z linii Schaumburg-Hoym.

Rok po wizycie w Tarnowskich Górach została żoną Księcia Karola von Hessen-Philippstahl (był synem landgrafa Wilhelma z Philipstahl i Ulryki, siostry landgrafa Adolfa). Ten jednak zginął kilkanaście miesięcy po ślubie, w drugi dzień 1793 r. pozostawiając brzemienną Wiktorię. Nieco ponad miesiąc po śmierci Karola urodziła się ich córka Karolina.

Wiktoria kilka lat później wyszła za mąż za hrabiego Franciszka von Wimpflegen. Karolina została w 1812 r. drugą żoną swego stryja, landgrafa Ernesta Konstantyna.

AKP, DAW