Feliks Calonder

Prezydent Szwajcarii, przewodniczący
Komisji Mieszanej dla Górnego Śląska

Na podstawie zawartych po I wojnie światowej traktatów utworzono Komisję Mieszaną dla Górnego Śląska. Miała ona pilnować przestrzegania praw mniejszości narodowych na Górnym Śląsku.

Ostateczną Konwencję Polska i Niemcy podpisały 15 maja 1922 r. i wkrótce Komisja rozpoczęła swą działalność. Jej siedzibą były Katowice. Przewodniczącym Komisji został szwajcarski polityk Feliks Calonder, który uprzednio kierował pracami przygotowującymi podpisanie polsko-niemieckiej Konwencji.

Feliks Calonder mieszkał w Genewie. Z zawodu był prawnikiem. Związany aktywnie z partią radykalno-demokratyczną, stał się jednym z jej liderów. W latach 1913 - 1920 był członkiem Rady Związkowej (szwajcarski rząd). Ukoronowaniem jego kariery był wybór w 1918 r. na przewodniczącego tejże Rady, czyli Prezydenta Konfederacji Szwajcarii. Kadencja prezydencka trwa tylko jeden rok. Choć jest to stanowisko wyłącznie reprezentacyjne, Calonder spotkał się wówczas z wielką, międzynarodową polityką.

Jako przewodniczący Komisji Mieszanej przebywał początkowo w Pszczynie, skąd dojeżdżał do Katowic. Nie był z tego zadowolony. Wiosną 1924 r. książę Guidotto zaprosił Calondera do zamieszkania na terenie jego rezydencji w Świerklańcu. Ten zgodził się i przeniósł do Domu Kawalera, położonego w sąsiedztwie „Małego Wersalu”. W pałacyku tym pozostał do końca swego pobytu na Górnym Śląsku, pomimo że polskie władze kupiły i wyremontowały na jego potrzeby willę w Katowicach.

Calonder był przekonany o ważności swej misji. Odwlekał jednak podejmowanie decyzji w poszczególnych sprawach, mając nadzieję, że problem sam się rozwiąże i nie będzie musiał angażować autorytetu Komisji. Zastrzeżenia Polaków skłoniły go do złożenia latem 1930 r. dymisji. Ostatecznie sytuację załagodzono - dymisji nie przyjęli ani Polacy, ani Niemcy. Pomimo uwag polskiej strony trudno oskarżać Calondera o stronniczość. Tak samo bronił Polaków w Niemczech, jak Niemców w Polsce.
Pożegnanie Calondera z pracownikami Komisji odbyło się 30 lipca 1937 r. Dzień później opuścił Górny Śląsk na zawsze. Zmarł w 1952 r.

Fakt, iż Calonder zamieszkał u księcia Donnersmarcka, z jednej strony świadczy o atrakcyjności samego miejsca – rezydencji świerklanieckiej – a także o znaczeniu w regionie właścicieli – księcia Guidotta i hrabiego Krafta.

AK-P