|
Dzięki tym dwóm małżeństwom nakielscy Donnersmarckowie związali się z najważniejszymi dynastiami Europy: Habsburgami, Bourbonami, Wettynami (Koburowie to boczna linia tej dynastii) i Nassau.
Pomarańczowa dynastia
Dynastia Nassau wywodzi się z żyjącego w X w. (w Polsce wówczas rządził książę Mieszko I i król Bolesław I Chrobry) hrabiego Dudo. Jego potomkowie podzielili się na dwie linie wywodzące się od dwóch braci: Walrama i Ottona. Wprawdzie w XII w. hrabia Adolf (syn Walrama) został nawet wybrany królem niemieckim, ale było to sukces odosobniony i nietrwały. W XVI w. odziedziczyli niewielkie francuskie księstwo orańskie (fr. Orange = pomarańcza, pomarańczowy). Stąd wzięła się nazwa dynastia orańska, i
jej kolor heraldyczny - pomarańczowy. Książę Wilhelm zwany milczkiem stanął na czele antyhiszpańskiego powstania w Niderlandach. Po powstaniu niepodległych Zjednoczonych Prowincji Niderlandów, rządzili tam namiestnicy z dynastii orańskiej. Po Kongresie Wiedeńskim w 1815 r. przyjęli tytuł królów Holandii i zostali także wielkimi książętami Luksemburga. W 1890 r. po królu Wilhelmie III córka odziedziczyła tron w Holandii. W Luksemburgu spadkobiercami mogli być tylko mężczyźni. Najbliższym
krewniakiem zmarłego króla okazał się Adolf (nieco wcześniej pozbawiony przez Prusy władzy w księstwie Nassau). Ich wspólnym przodkiem był żyjący w XIII w. hrabia Henryk II (ojciec ww. Walrama i Ottona).
Syn Adolfa, Wilhelm miał także tylko córki i był ostatnim z dynastii. Po zmianie statusu rodziny tron objęła w 1912 r. jego córka Adelajda, a potem Szarlotta. Ta ostatnia w roku swego wstąpienia na tron poślubiła włoskiego księcia Feliksa de Bourbon-Parma, młodszego syna ostatniego księcia Parmy Roberta I.
Król-słońce:
„Francja to ja”
Małżonek Szarlotty to potomek Bourbonów. Ta boczna linia francuskich Kapetyngów, najpierw przejęła tron niewielkiego królestwa Nawarry, na pograniczu Francji i Hiszpanii, a w 1589 r. Henryk IV został władcą Francji po śmierci Henryka Walezego (uprzednio także króla Polski).
Dzieje francuskich Bourbonów to historia kolejnych Ludwików: Ludwik XIII (znany z powieści Aleksandra Dumas’a i intryg kardynała Richelieu), Ludwik XIV Wielki (to on właśnie powiedział, że „Francja to ja”), Ludwik XV (mąż polskiej księżniczki Marii Leszczyńskiej, kochanek markizy de Pompadour), Ludwik XVI (zginął na gilotynie podczas rewolucji francuskiej) oraz Ludwik XVIII (wrócił na tron po Napoleonie, ale zmarł niedługo potem). Ostatni z głównej linii Karol X w 1830r. zachował głowę, ale
stracił koronę. Tę dostał jego kuzyn książę Orleanu Ludwik Filip, potomek Ludwika XIII. Potomkowie Ludwika Filipa odziedziczyli w XIX w. także prawa do korony cesarstwa Brazylii.
Bourbonowie zasiedli też na kilku innych tronach. Filip V d’Anjou, wnuk Ludwika XIV został w 1710 r. królem Hiszpanii (dziś panuje tam jego pra-, pra-... prawnuk Jan Karol I). Jego młodszy syn i imiennik Filip założył osobną linię książąt Parmy, zaś wnuk Ferdynand I linię królów Obojga Sycylii.
Potomkiem Filipa parmeńskiego był książę Feliks, małżonek Szarlotty. Panujący od 2000 r. Henryk wielki książę Luksemburga, książę Nassau, książę Bourbon-Parma (fr. Grand-duc de Luxembourg, Duc de Nassau, Prince de Bourbon-Parma, niem. Grossherzog von Luxemburg, Herzog von Nassau, Prinz von Bourbon-Parma), w sercu swego herbu umieścił tarczę z herbem parmeńskich Bourbonów.
„Za króla Sasa...”
Koburgowie to boczna linia dynastii Wettnów, która od XV w. rządziła w Saksonii z tytułem elektorów (mieli tym samym prawo do wyboru cesarza). Znana jest także w dziejach Polski poprzez królów Augusta II Mocnego i Augusta III Sasa oraz księcia warszawskiego Fryderyka Augusta I. Czasy saskie idealizowane przez polską szlachtę znane były z przysłowiowej beztroski: „Za króla Sasa jedz pij i...”. Był to także czas wielu wojen które wyniszczały Rzeczypospolitą. Wprawdzie tronu polskiego Wettynowie
nie utrzymali (wg Konstytucji 3 Maja z 1791 r. to oni mają największe prawo do tytułu królów Polski), ale w czasach napoleońskich dostali tytuł królów Saksonii.
Kilka koron królewskich udało się zdobyć w XIX w. ich kuzynom z linii koburskiej (starsza linia Wettynów). W 1830 r. Leopold został królem Belgów. Sześć lat później jego bratanek Ferdynand został mężem portugalskiej królowej Marii II. W 1840 r. Albert, też bratanek Leopolda został mężem brytyjskiej królowej, a wkrótce i cesarzowej Indii Wiktorii (ich pra-prawnuczką jest królowa Elżbieta II). W 1887 r. władcą Bułgarii (najpierw jako książę, potem król) został bratanek ww. portugalskiego
Ferdynanda, także o imieniu Ferdynand.
Szwagierka hrabiego Karola Józefa, Józefina, jest pra-prawnuczką pierwszego króla Belgów Leopolda I.
„Ty szczęśliwa Austrio...”
Habsburgowie z powodzeniem przez stulecia dzięki udanym mariażom zasiedli na tronach kilku europejskich monarchii. Powstałe w ten sposób imperium miało jednak chwile kryzysu. W 1740 r. zmarł ostatni z Habsburgów, cesarz Karol VI. Pozostawił tylko dwie córki. Zgodnie z sankcją pragmatyczną, nieco wcześniej ustanowioną, całość jego ziem miała przejąć jego córka Maria Teresa ora z jej potomkowie z małżeństwa z byłym księciem lotaryńskim Franciszkiem I Stefanem, a od niedawna wielkim księciem
Toskanii. Maria Teresa i Franciszek Stefan byli zgodnym i udanym małżeństwem. Ona zajmowała się polityką, a on domem i finansami rodziny. W dwóch pierwszych pokoleniach nowa dynastia habsbursko-lotaryńska odrobiła zaległości w ilości arcyksiążąt i arcyksiężniczek. Prawie dziesięcioro dzieci i kilkanaścioro wnuków oddaliło widmo wygaśnięcia dynastii.
Dynastia podzieliła się na kilka linii, m.in.: najstarszą, cesarsko-królewską potomków Franciszka I króla Czech i Węgier, ostatniego cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego i pierwszego cesarza Austrii, toskańską potomków Ferdynanda III, wielkiego księcia Toskanii, cieszyńską potomków arcyksięcia Karola i modeńską wywodzącą się od arcyksięcia Ferdynanda.
Miłość zwycięży
Franciszek Józef I uchodzący za liberała, niepodzielnie rządził swą rodziną. Małżonkowie Habsburgów mieli pochodzić przynajmniej z rodów panujących. Nie zawsze jednak tak się działo. Uznany za następcę tronu Austro-Wegier, po śmierci arcyksięcia Rudolfa, Franciszek Ferdynand zakochał się w Zofii von Chotek, pochodzącej z czeskiej rodziny arystokratycznej. Stary cesarz nie chciał słyszeć o tym małżeństwie. Arcyksiążę zagroził jednak, iż szybciej zrezygnuje z tronu, niż z Zofii. Cesarz ustąpił
zgodził się na ślub, ale potomkowie młodej pary nie mieli nosić nazwiska Habsburg. W 1900 r. Zofii, a w 1917 jej dzieciom nadał tytuł książąt von Hohenberg.
Zamieszkali oni na czeskim zamku Konpiste. Tworzyli bardzo udane małżeństwo i szczęśliwą rodzinę. Jednak z ich nazwiskiem związana jest jedno z najważniejszych wydarzeń XX w. Latem 1914r. Franciszek Ferdynand z Zofią zostali zamordowani w Sarajewie. Fakt ten stał się bezpośrednią przyczyną wybuchu I wojny światowej. Wychowaniem osieroconych dzieci zajęła się rodzina Zofii. Franciszek Józef nie chciał się z nimi spotkać.
Potomkowie cesarzy,
królów i książąt
Księżniczka Joanna, żona hrabiego Andrzeja, jest prawnuczką Franciszka Ferdynanda i Zofii. Najbliższym, koronowanym kuzynem nakielskich Donnersmarcków jest wielki książę Luksemburga Henryk. Wśród koronowanych przodków Laury, Marii i Ludwika, najmłodszego pokolenia Henckel von Donnersmarcków można wymienić m.in. króla Francji i Nawarry Ludwika XIV; króla Czech i Węgier oraz cesarza Austrii Franciszka I, królów Sycylii i Holandii, książąt Parmy, Modeny, Toskanii i Luksemburga. Po kądzieli wśród
przodków można by się doszukać z pewnością także polskich władców z dynastii Piastów i Jagiellonów.
Arkadiusz Kuzio-Podrucki
|
