Stary zamek w Tworogu

Przy okazji kapitalnego remontu, który przeprowadzono w latach 1922-23, zamek otrzymał nowy wystrój. W parku zlikwidowano oranżerię, do której można było wchodzić między innymi od piwnicy środkowym wejściem. Po II wojnie światowej, można było jeszcze oglądać chodnik po byłym pasażu i resztki muru po oranżerii.

Polichromie z tworogowskiego zamku

Nowootynkowany budynek otrzymał boniowane naroża, od frontu nad dwoma oknami faliste naczółki. Ryzalit frontowy został ozdobiony dekoracją stiukową. Dach został ponownie pokryty gontem.

Przy spichlerzu powstał zakład produkujący gonty (szendzioły) na bieżąco, zależnie od potrzeb. Domów krytych gontem w Tworogu było więcej. Okna były półskrzynkowe tzn, jedna część otwierała się na zewnątrz, druga do wewnątrz.

Do dzisiaj pozostały trzy takie okna, natomiast w holu zachowały się dwa okna z szybami z XIXw. W pofalowanym szkle widać zanieczyszczenia, których w tym czasie nie potrafiono wyczyścić.

W piwnicy zlikwidowano drugie schody i drzwi wychodzące na hol. W holu ustawiono nowe dębowe schody, które służą do dzisiaj, ostatnio zostały poddane renowacji.

Hol został wykafelkowany na czerwono, takie same biało - czerwone kafelki są w tutejszym kościele, widocznie zostały zakupione u tego samego producenta. Reszta kafelek z zamku jest w jednym domu na ul. Słowackiego i w jednej prywatnej kamienicy w Toszku, gdzie do dzisiaj się szczycą, że mają je z tworogowskiego zamku.

Główne apartamenty nazywały się: balkonowy i bilardowy. Niektóre polichromie naruszone zębem czasu, zostały zamalowane, na szczęście są pod spodem i jak nadejdzie stosowny czas, będzie je można odtworzyć, co już zostało uczynione w gabinecie wójta.

Po kapitalnym remoncie zamku, przyszedł czas na postawienie przed nim pomnika ku czci poległych w I wojnie światowej. Starania rozpoczęto w 1924r. Pomnik powstał 1.06.1930r.
Na odsłonięciu pomnika byli obecni Ks.Hohenlohe i liczni mieszkańcy gmin Tworóg i Brynek (w tym czasie zostały przeniesione bliżej kościoła, legendarne figury trzech świętych, które stały nieopodal).

Zamek nie ucierpiał podczas ostatnich działań wojennych, trzy bomby, które spadły obok zamku przy ul.Bachstr. (obecnie ul. K.Miarki), były wycelowane w wóz taborowy.

Właściciel wozu zajmował się rozrywkową obsługą odpustów i innych uroczystości, był w posiadaniu karuzeli, strzelnicy i organizował przedstawienia kukiełkowe pod nazwą „Kasperletheater”. Pilot potraktował wóz jako ukrywający się pojazd z kolumny wojskowej. Najpierw spadły niecelnie dwie mniejsze bomby, następnie przyleciał większy samolot i zrzucił jedną dużą, na szczęście też niecelnie. Detonacja była tak wielka, że w niektórych domach odpadły tynki i sufity.

Strach pomyśleć co by mogło się wydarzyć, gdyby samoloty nadleciały z przeciwnego kierunku i przy tak dużej niecelności mogły uszkodzić zamek.

Lej po dużej bombie był jeszcze widoczny w latach 80-tych ubiegłego w. Został wyrównany podczas ostatnich robót ziemnych.

Czerwonoarmiejcy weszli do Tworoga od strony Lublińca i Mikołeski 21.01.1945r. Zamek specjalnie ich nie interesował, dlatego pierwsi lokatorzy wprowadzili się do niego już w marcu.

Książęcy zamek został zamieniony w blok mieszkalny, rotacja mieszkańców w pierwszej fazie powojennej była ciągła. Ciągle wprowadzały się jakieś ważne osobistości, robiły we wsi zamieszanie i nagle znikały. Zamek powoli zamieniał się w ruinę. Dla przykładu można przytoczyć, iż w apartamentach książęcych hodowano gęsi, a w jednym z pokoi urządzano sobie rożno na parkiecie. Przy wyprowadzaniu się zabierano to, co było użyteczne itp.

Lokatorzy tzw. drugiej fali, zazwyczaj z wyższym wykształceniem, zachowywali się już godnie.

Jednak zamku nikt nie remontował, dach zaczął przeciekać i lokatorzy powoli zaczęli się wyprowadzać.

W końcu pozostał tylko jeden lokator, który do dyspozycji miał cały zamek, zamieniający się w gnijącą melinę. Gdyby nie dwaj ostatni naczelnicy Gminy Tworóg, to po ruinach tworogowskiego zamku dzisiaj można by było szkolne wycieczki oprowadzać i wspominać, opowiadając o świetności jego przeznaczenia.

Urząd Gminy mieścił się w budynku obecnego Banku Spółdzielczego. Ze względu na ciasnotę zaczęto powoli adoptować od 1977r. pomieszczenia zamkowe na biura gminne. Jednocześnie podjęto starania u konserwatora zabytków o przeprowadzenie kapitalnego remontu. Najpierw zmieniono dach z gontowego na blaszany i sukcesywnie remontowano pomieszczenia. Na końcu budynek został otynkowany.

Latem 2002 roku minęła 200-rocznica ostatniego nadania wyglądu architektonicznego zamku i 25-lecie adopcji budynku przez Urząd Gminy.

Fryderyk Zgodzaj