Teofil Królik

Jednym z najbardziej znanych działaczy tarnogórskich przełomu XIX/XX w. był bez wątpienia Teofil Królik.

Urodził się 24.IV.1851 r. w Tarnowskich Górach w rodzinie górniczej. Rodzicami jego byli Antoni i Magdalena z Dziwiczyków Królikowie. Skończywszy szkołę ludową poszedł pracować do kopalni rządowej ołowiu i srebra w Tarnowskich Górach, w której był już zatrudniony jego ojciec. Ze swych skromnych zarobków przeznaczał część na polskie książki i gazety. Od lat siedemdziesiątych XIX w. współpracował z polskimi działaczami narodowymi, m.in. z K. Miarką. Najważniejszy okres jego działalności rozpoczął się w 1889 r. Był to człowiek bystry, zdolny, dobry mówca i organizator, to też współdziałał w założeniu Związku Wzajemnej Pomocy (ZWP), kierował potem niektórymi jego oddziałami w powiecie tarnogórskim, aż został w 1899 r. wybrany na prezesa całej organizacji, będącej najsilniejszym zrzeszeniem zawodowym na Śląsku. Równocześnie działał i w innych organizacjach, m.in. był prezesem Polskiego Towarzystwa Ludowego w Miasteczku Śl. W 1892 r. zbierał podpisy pod petycją o wprowadzeniu języka polskiego w szkołach. W 1898 r. wyjechał do Krakowa na zjazd abstynentów i odtąd działał w tej akcji wśród młodzieży na Śląsku. Był człowiekiem wybitnie religijnym.   W sierpniu 1899 r. zrezygnował ze stanowiska prezesa ZWP.

W 1902 r. zrezygnował z pracy w zakładach Henckla i poświęcił się pracy w ZWP, będąc jego wiceprzewodniczącym. Zajął się zwłaszcza udzielaniem porad prawnych. Pracował w wydawnictwie „Katolika” w Bytomiu, będąc kolporterem polskich książek i gazet.

Jako na prawego działacza polskiego, wyborcy okręgu bytomsko-tarnogórskiego oddali w 1903 roku swe głosy na Teofila Królika, dzięki czemu zdobył mandat poselski. Zrezygnował z niego w 1906 r. W 1909 r. zakończyła się jego czołowa rola w Związku Wzajemnej Pomocy. Nadal kolportuje polskie książki i prasę. Przez długi czas skrupulatnie oszczędzał na opłacenie pielgrzymek do Rzymu i Lourdes, które to marzenia zrealizował w latach 1900 i 1914. Był organizatorem wycieczek tarnogórzan do Krakowa.

Aby przyjść z pomocą społeczeństwu tarnogórskiemu, grupa działaczy założyła w 1911 r. polski Bank Ludowy. Do założycieli należeli m.in. Jan Bondkowski i Teofil Królik, który wchodził również w skład jego zarządu i w nim pracował (aż do sierpnia 1923 r.)

Po wybuchu rewolucji listopadowej w Niemczech, T. Królik zwołał w Tarnowskich Górach publiczny wiec 17.XI.1918 r., któremu przewodniczył i na którym zorganizował Radę Ludową. W 1919 r. na wiosnę pracował w tajnym komitecie, mającym za zadanie przygotowywanie objęcia władzy przez Polaków. Był członkiem Miejskiej i Powiatowej Rady w Tarnowskich Górach. Był tym, który w 1920 roku pierwszy wywiesił polski sztandar na budynku banku (w rynku) na dzień przed wkroczeniem wojsk koalicyjnych. Za nim wywiesili flagi i inni Polacy, którzy od dawna mieli je na ten cel przygotowane.

W czasie plebiscytu był T. Królik przewodniczącym jednej z komisji. Współdziałał również przy zakładaniu polskich organizacji. Danym mu było witać wkraczające do Tarnowskich Gór wojsko polskie.

Pomnik nagrobny Teofila Królika

Teofil Królik zmarł 20. VIII.1923 r. w Tarnowskich Górach i został pochowany na starym cmentarzu przy kościele św. Anny. W prasie napisano wówczas: „Znowu zeszedł na tamten świat jeden z najstarszych działaczy śląskich. Należał do tych, którzy za rządów pruskich mieli odwagę nie tylko przyznawać się do polskości, ale i dla niej publicznie pracować. (...) Był to zacny człowiek, dobry Polak i wzorowy katolik”.

10 lat po jego śmierci proboszcz tarnogórski, były działacz plebiscytowy, ks. Michał Lewek poprowadził z kościoła parafialnego procesję do jego grobu (i jego żony Tekli, zmarłej 8.05.1928 r.). Tam oprócz modlitw odbyło się odsłonięcie skromnego pomnika, jako wyrazu wdzięczności rodaków dla swego zasłużonego działacza narodowego.

Barbara Babirecka
Aneks w: Józef Piernikarczyk, Ilustrowana Księga
Pamiątkowa Górnego Śląska. Przedruk wydania z 1923r.
Tarnowskie Góry 1992r.