Adam de Tarnowice

XIII/XIV w. Rycerz, właściciel Tarnowic

Jest najstarszym znanym z imienia mieszkańcem i właścicielem Tarnowic. Zamiast nazwisk używano w jego czasach nazw najważniejszych posiadłości. Później z tych określeń powstawały nazwiska, np. Tarnowscy z Tarnowa, Czartoryscy z Czartoryska, itd. Adam wraz z potomkami jest chyba najbardziej zatem upoważniony, aby zwać go „Tarnowickim”.

Adam de Tarnowice jest pierwszym w historycznym
pochodzie podczas święta tarnogórskich Gwarków.

W czasach średniowiecza w dokumentach używano języka łacińskiego. Stąd wynikały czasami trudności w zapisie nazw miejscowych w różnych krajach, m.in. także na Śląsku. Adam z Tarnowic (po łacinie „de Tarnowice” lub „de Tarnowiz”) wymieniony został po raz pierwszy w dokumentach z pocz. XIV w. W Kronice... Jana Nowaka, a także w monografii Tarnowskie Góry - Zarys rozwoju powiatu jednogłośnie uznano go za najdawniejszego znanego z imienia pana Tarnowic. W najnowszej monografii (z 2000r.) podano także imię jego następcy - Świętosław.

Prof. Jan Drabina podkreśla, iż Adam musiał należeć do elity ówczesnego rycerstwa w księstwie bytomskim. 13 kwietnia 1338r. Adam z Tarnowic był obecny w Bytomiu, gdy książę Bytomia i Koźla Władysław, potwierdził darowiznę Piotra z Paniów dla bytomskiego szpitala Św. Ducha. W dokumencie potwierdzającym ten fakt Adam został wymieniony pośród świadków na drugim miejscu, tuż po książęcym wójcie Fryderyku z Toszka. Dopiero po Adamie zapisano pozostałych rycerzy oraz urzędników księcia. Wydarzenie z 1338r. może nie było znaczącym dla całego Śląska. Na pewno było ważne dla bytomian i mieszkańców księstwa bytomskiego, którzy korzystali z pomocy szpitala.

Kilka lat później księstwo bytomskie stało się niemalże terenem wojny, jaką prowadzili ze sobą, polski król Kazimierz III Wielki i czeski Jan Luksemburg. Była to część wielkiej rywalizacji o wpływy w Europie. Kazimierz chciał jak najbardziej przy tej okazji umocnić swe wpływy na Śląsku. Tutejsi piastowscy książęta w większości kilkanaście lat wcześniej uznali zwierzchnictwo czeskiego władcy. Polski król w 1339r. zrzekł się swych praw zwierzchnich do tych księstw. Jednocześnie jednak szukał sojuszników.

15 lutego 1346r. w Bytomiu, książę Władysław podpisał układ z Kazimierzem. Książę obiecał nie wpuścić do swych zamków przeciwników polskiego monarchy, „...a zwłaszcza króla Pana Czech [Jana Luksemburga], margrabiego Moraw [Karola Luksemburga], księcia Jana [Luksemburga, hrabiego Tyrolu] - sławnych jego synów...”. Nieco poniżej tych słów w akcie układu można przeczytać: „...nasi [tj. księcia Władysława] powiernicy niżej podpisani złożyli wraz z nami temuż królowi Panu Polski obietnicę, a mianowicie: Pan Jan Samborius, Pan Fryderyk wójt toszecki, Pan Adam z Tarnowic...”. Tym razem wydarzenie w którym uczestniczył tarnowicki Adam było zdecydowanie większego znaczenia. Fakt jego wysokiej pozycji w książęcym otoczeniu, podkreśla jeszcze bardziej wymienienie wśród pierwszych na wspomnianym akcie polsko-bytomskiego układu.

Walki polsko-czeskie przerwał podpisany w tym samym roku rozejm. Konflikt ponownie wybuchł dwa lata później. Po kilku miesiącach ostatecznie skończył się podpisaniem pokoju w Namysłowie w 1348r. Żadnej ze stron nie przyniósł on korzyści.

Najprawdopodobniej w 1351r. Adam przekazał swoim sołtysom, Tyżkowi i Manko z Ptakowic cztery i ćwierć łana na prawie niemieckim na wzór prawa stosowanego w sołectwie bytomskim. Dokument ten fakt potwierdzający ma wpisaną datę 1251r., ale wiele wskazuje, że należy ją przesunąć o sto lat na 1351r.

Adam najprawdopodobniej wkrótce potem zmarł. Jego spadkobiercą został Święcisław - brat lub syn.

Artur Kucki