Piotr Wrochem

XVI w. Pan na Tarnowicach

Drzewko
Wrochemowie

Nazwisko Wrochem jest mało znane tarnogórzanom, choć możliwe, że w najbliższych latach się to zmieni. Współczesny właściciel zamku w Tarnowicach, niedawno otwarty w sąsiedztwie lokal nazwał „Gospodą u Wrochema”, nawiązując do nazwiska dawnych właścicieli i budowniczych zamku.

Ród Wrochemów wywodzi się z terenów Księstwa Bytomskiego, a jego protoplastą był rycerz Wrocheno, pan Kozłowa (dziś tereny powiatu gliwickiego). Rycerz ten wspomniany został w dokumencie z 1379 roku. W ciągu stuleci ród podzielił się na kilka linii, których własnością, obok wspomnianych wyżej Kozłowa i Tarnowic, były także Repty, Bytków, Kotulin. Udokumentowana genealogia rodu zaczyna się od Kaspra Wrochema żyjącego na przełomie XV i XVI wieku.

Krewniakiem Kaspra był Piotr Wrochem. Niestety nie wiemy czy byli braćmi, czy tylko kuzynami. Nie wiadomo jak mieli na imię rodzice Piotra, ani gdzie i kiedy się on urodził. W najnowszej monografii Tarnowskich Gór autorzy zebrali wszelkie dotychczas opublikowane o nim wiadomości: „...w 1525 roku tenże książę [opolski Jan II Dobry - przyp.AKP] prowadził rozmowy z właścicielem wsi Tarnowice - szlachcicem Piotrem Wrochemem, dotyczące udostępnienia gruntów pod zabudowę miejską i kopalnianą. Ale sfinalizowane one zostały dopiero trzy lata później. Zawarta w 1528 roku ugoda gwarantowała Wrochemowi czwartą część od każdej dziesiątej niecki ołowiu wydobytej na jego terenie i 35 złotych reńskich rocznie za dzierżawę gruntów na czas trwania wydobycia kruszcu.

Rok później właściciel wsi Tarnowice zrzekł się praw do tej części wsi, na której lokowano nowe miasto, za cenę jednej trzeciej z niektórych dochodów miejskich...”. Nieco dalej można jeszcze przeczytać w tejże monografii: „...Zgodnie z umową zawartą w 1529 roku między Janem Opolskim a właścicielem Starych Tarnowic Piotrem Wrochemem, w zamian za otrzymywane od księcia odszkodowanie z tytułu prawa własności, wynoszące rocznie 45 florenów, szlachcic tarnowicki zobowiązał się sprzedawać górnikom drewno z jego lasów „za słuszną cenę”, zezwalać im na swobodny przejazd i zamieszkiwanie na terenie jego posiadłości, udostępniać wody oraz teren do zakładania płuczek, hut i prażalni rud...”

W 1537 roku podobną umowę zawarł z Piotrem Wrochemem książę karniowski margrabia Jerzy von Ansbach.

Gdy w 1541 roku Tarnowskie Góry uzyskały po długich staraniach udział w zyskach z wag miejskich (ważono na nich urobek z kopalni, a uzyskane sumy pieniędzy były niemałe), zastrzeżono, że 2/3 dochodu z wag ma być dzielone między Wrochema i właścicieli ziemi bytomskiej.

Powszechnie przyjmuje się, że Piotr był inicjatorem budowy zamku w Tarnowicach. Renesansowy styl i fakt, że to właśnie Piotr był panem wsi na pocz. XVI wieku pozwala przypuszczać, że tak w istocie było.

Niestety nie wiadomo gdzie i kiedy zmarł Piotr Wrochem. W archiwum parafialnym tarnowickiego kościoła p.w. Św. Marcina - którego Piotr Wrochem był kolatorem - najstarsze księgi chrztów, ślubów i zgonów pochodzą z ostatnich lat XVII wieku a w sąsiednich Reptach - osada ta należała także do Wrochemów - w parafii p.w. św. Mikołaja z połowy XVIII wieku.

Udział Piotra Wrochema w powstaniu Tarnowskich Gór można uznać za bezdyskusyjny. Wrochemowie w późniejszych stuleciach pamiętali o swych korzeniach i pisali się „z Rept” - Wrochem von Reptau. Dziś symbolicznie wrócili do Tarnowskich Gór w nazwie tarnowickiej gospody i w herbie powiatu tarnogórskiego, w którym jest m.in. róża z herbu Wrochemów.

Arkadiusz Kuzio-Podrucki