|
Michał Dragan, bo o nim mowa, w latach międzywojennych uczył rysunku w tarnogórskim gimnazjum męskim. W chwilach wolnych rysował karykatury mieszkańców miasta (znanych i „mniej znanych”, ale na pewno charakterystycznych, wyróżniających się z tłumu). Rysunki te, prezentowane później na wystawach, cieszyły się wielkim zainteresowaniem zwiedzających. Można je było oglądać m.in. na Rynku w „Domu Majowskich”, w sali rysunkowej Seminarium Nauczycielskiego czy w gimnazjum męskim.
Warto dodać, że przed wojną popularne było karykaturowanie ludzi znanych.
| |
Burmistrz Fryderyk Antes
|
|
Oczywiście, nie chodziło tylko o osobistości ze świecznika, lecz o ludzi znanych w swym środowisku. W znakomitym albumie „Karykatur śląskich” Mieczysława Roleckiego (zawiera ok. 350 karykatur), znalazł się i wojewoda Grażyński i ... piekarz Gogolin z ulicy Kościuszki w Katowicach.
Zbiór karykatur tarnogórskich Michała Dragana, który przetrwał do czasów współczesnych zawiera 30 rysunków wykonanych tuszem, ołówkiem, akwarelą i kredką. Wśród uwiecznionych przez autora postaci znajdują się, obok starosty i burmistrza... „typek targowy” i fotograf Gruszka z ulicy Krakowskiej i wiele innych, charakterystycznych, barwnych postaci przedwojennych Tarnowskich Gór.
Karykatura przedwojennego starosty Józefa Korola
Starosta Józef Korol przedstawiony jest na dwóch karykaturach - na obu w towarzystwie ogromnego czarnego psa, który zapewne był jego ulubieńcem w czasach, kiedy ten wielki Ślązak związany był z naszym miastem. Karykaturę Fryderyka Antesa, burmistrza Tarnowskich Gór w l. 1934 - 1939, późniejszego żołnierza Września, Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, więźnia stalinizmu - opatrzył Michał Dragan krótkim wierszykiem: Nareszcie swego burmistrza mamy! Wesoły to i ludzki pan, więc
wszyscy za to go kochamy! I choć wziął po tym straszny kram, głowa do góry! Uśmiech na usta! Tak postępuje prawdziwy pan.
Warto dodać, że życiorysy obu tych, zasłużonych dla naszego miasta postaci, umieszczone zostały w aneksie wydanego w 1992 r. w Tarnowskich Górach reprintu „Ilustrowanej Księgi Pamiątkowej Górnego Śląska”, Józefa Piernikarczyka.
Najliczniej prezentowaną w tarnogórskim zbiorze karykatur grupą zawodową są nauczyciele, wśród których znajduje się obok inspektora szkolnego Skrzypka, Jerzy Hejda (z nieodłącznym cygarem w ustach). Środowisko prawników reprezentują sędzia Adamski oraz adwokaci Blachnik i Dewiński.
W zbiorze znaleźli się również przedstawiciele policji i wojska, restauratorów (J. Kapuściok), dyrygenci orkiestr i chórów. Są również członkowie różnych organizacji. W tle jednej z karykatur znajdują się barwne postacie tarnogórskiego Bractwa Kurkowego.
Po raz pierwszy po wojnie, opracowana wstępnie część karykatur zaprezentowana została w Muzeum w Tarnowskich Górach w czerwcu 1991 roku. W otwarciu wystawy uczestniczyły córki burmistrza Antesa, rodowite tarnogórzanki, obecnie mieszkanki Katowic.
Ekspozycja, podobnie jak przed wojną, cieszyła się wielkim zainteresowaniem zwiedzających, zarówno starszych wiekiem, którzy przypominali sobie swoje młode lata, jak i młodych mieszkańców Tarnowskich Gór. Uczennice Liceum Ekonomicznego napisały w księdze pamiątkowej wystawy: „Przyszłyśmy, zobaczyłyśmy i do dziś podziwiamy i podziwiać będziemy tę świetną wystawę karykatur. Przysięgamy, że zrobimy coś takiego w szkole...”
Wprawdzie rysunki do szkoły nie trafiły, ale zapewne jeszcze nieraz zagoszczą w salach muzealnych, aby kolejnym pokoleniom tarnogórzan przypominać ludzi i atmosferę miasta gwarków lat trzydziestych.
Teresa Nogaj |
