Rys historyczny budowy
i rozbudowy miejskich urządzeń wodociągowych

W roku 1964 dokonano odwiertu dodatkowego ujęcia wody na terenie wodociągów przy ul. Opolskiej 51. Ujęcie to nazwane Nr.3, wiercone do głębokości 167 m, posiadało wydajność 32,5m3/godz. Woda pompowana była do wieży wodnej i wspólnie z wodą na ujęciu Nr.1 i Nr.2 rozprowadzana była do odbiorców w mieście.

 


Ujęcie głębinowe Staszic uruchomione w 1884r.
Zespół pompowy parowo-tłokowy firmy Starke
und Hoffman, zbudowany w 1922r. Pompy takie jak te
pracowały tutaj do lat 70-tych, kiedy system
parowy zastąpiono elektrycznym.

Uruchomienie tego ujęcia pozwoliło poprawić bilans produkcji wody w Tarnowskich Górach. Wszystkie opisane przedsięwzięcia zmierzały do pokrycia ciągle wzrastającego zapotrzebowania na wodę. Ponieważ ujęcia komunalne zlokalizowane były w północno-zachodniej części miasta, dzielnice mieszkaniowe położone po stronie wschodniej, za torami kolejowymi, odczuwały wyraźny brak wody, gdyż była ona rozdzielana po drodze do śródmieścia.

Sieć wodociągowa budowana była od początku jako rozdzielcza; nie było żadnych linii magistralnych przesyłowych do dzielnic leżących po drugiej stronie miasta.

Wprawdzie przewody wodociągowe były pierścieniowo połączone ze sobą, ale do zasilania dzielnicy za torami kolejowymi istniały jedynie połączenia w ulicy Częstochowskiej do Lasowic f 80 mm, w ul. Oświęcimskiej do Nakła f 80 mm oraz w ulicy Bytomskiej do Osady Jana f 125 mm. Wymienione dzielnice cierpiały na ciągłe niedobory wody.

Okresowe braki były również odczuwalne w rejonie ulic Armii Czerwonej (dziś Piłsudskiego), Styczyńskiego i Sienkiewicza.
Ponieważ katastrofalny brak wody odczuwany był również w Nakle, gdzie mieszkańcy byli jej pozbawieni całymi miesiącami, gdyż miejscowość zasilana była przewodem f 100 mm z szybu „Staszic” poprzez Bobrowniki, postanowiono wybudować nową magistralę wodną, doprowadzającą wodę od zachodu z nowego ujęcia wody w Bibieli.

Wykonano połączenie do istniejącego rurociągu f 800 mm w Świerklańcu i ułożono nowy ciąg f 300 mm z azbestocementu z Świerklańca do Tarnowskich Gór.

Z przewodu tego zaopatrywane były w wodę miejscowości: Świerklaniec, Chechło, Orzech i Nakło.

Doprowadzenie wody do miasta od strony wschodniej całkowicie pokrywało występujące niedobory wody w mieście. Nowy przewód f 300 n/c wybudowany w roku 1964 przez firmę Hydrobudowa Nr.5 posiadał 5823 m długości do ul. Oświęcimskiej, a ponadto w ul. Cegielnianej przez tory kolejowe na Osadę Jana ułożony został żeliwny przewód f 400 długości 780m. W przyszłości miał on być przedłużony do szybu „Staszic” i stanowić awaryjne połączenie ujęć Staszic -Bibiela. Miasto otrzymało możliwość poboru 2000m3/dobę ,więcej niż dotychczas. Wodę doprowadzono przede wszystkim do dzielnic, które odczuwały dotychczas braki. Dzięki wybudowaniu nowego podłączenia do magistrali wodnej z ujęcia Bibiela, miasto otrzymało dobrą wodę dla pokrycia deficytu jej w ul. Oświęcimskiej, Lasowicach i na Osadzie Jana, a przede wszystkim stworzyło warunki do wybudowania nowego osiedla mieszkaniowego, leżącego bardzo wysoko, wyposażonego w pełne uzbrojenie sanitarne oraz ciepłą i zimną wodę.

Zrealizowanie tej inwestycji pozwalało przypuszczać, iż miastu długo nie będzie groził kryzys wody pitnej. Wykorzystując korzystne warunki mikroklimatyczne panujące w parku w Reptach, rozpoczęto na terenie parku, urozmaiconego bogatym drzewostanem, budowę Sanatorium- Ośrodka Rehabilitacyjnego. Aby zapewnić dla tego obiektu szpitalnego wodę, dostarczano ją z sieci wodociągowej z szybu „Staszic”, żeliwnym przewodem f 80mm wybudowanym w roku 1920 dla zaopatrzenia zamku w Reptach oraz dzielnicy Stare Tarnowice. Do uruchomienia Szpitala cała woda pobierana była przez ten obiekt, zaś do dzielnicy Stare Tarnowice w ogóle nie dochodziła, gdyż po drodze musiała pokonać za szpitalem wzniesienie ,zaś w samym szpitalu miała wolny wylew do zbiornika, z którego hydroforem podawana była do urządzeń przesyłowych.

Celem stworzenia awaryjnego źródła zaopatrzenia szpitala, dokonano odwiertu studni głębinowej na terenie Opatowic. Został on wykonany w 1964 roku, głębokość studni wynosiła 189m, zamurowanie 18", zaś wydajność 27m3/godz.

Ponieważ brak było rurociągu do rozprowadzenia wody i urządzeń pompowych, otwór opuszczono i w najbliższym sąsiedztwie Ośrodka w Starych Tarnowicach wywiercono w 1966 roku drugą studnię głębinową o wydajności 55 m3/godz. wiercąc do głębokości 139m i rurując otwór rurami 12". Obok ujęcia wybudowano stację filtrów, gdyż woda posiadała ponad normatywne ilości żelaza. Pompowanie odbywało się dwustopniowo do zbiornika przy szpitalu, gdzie poprzez hydrofor regulowane było ciśnienie do zabudowań szpitalnych. Nadmiar wody w ilości 100m3/dobę pobierany był przez dzielnicę Stare Tarnowice, lecz w w planach przeznaczony był do zaopatrywania miejskiego kompleksu w tej dzielnicy.

Coraz bardziej rozbudowane miasto oraz modernizacja i rozbudowa zakładów pracy, spowodowały wprowadzenie kontyngentów wody dla tych przedsiębiorstw, które zużywały jej ponad 100m3/dobę. Ponadto zobowiązano zakłady pracy do budowania własnych ujęć wody; aby z ujęć komunalnych i z sieci komunalnej wodę przeznaczyć dla gospodarstw domowych. Wprowadzenie tych ograniczeń spowodowało budowę nowych ujęć przez zakłady pracy, a mianowicie:

- w roku 1968 odwiercono studnię głębinową w zakładzie „Tagor”, głębokość odwiertu 60m, zarurowanie 10", wydajność 15,6 m3/godz. Obok ujęcia wybudowano stację hydroforową. Uruchomiono ją w 1970 roku.

- w roku 1970 dokonano odwiertu studni głębinowej w zakładzie „Chemet”. Wydajność ujęcia wynosiła 14,8 m3/godz., głębokość odwiertu 66m, zarurowanie 14".

- w roku 1970 dokonano również odwiertu studni głębinowej zakładów „Elektrocarbon”. Głębokość odwiertu wynosiła 50m, zarurowanie 11 3/4" zaś wydajność 21 m3/godz. Ujęcie to uruchomiono w 1972 roku, a ponieważ w dzielnicy Czarna Huta odczuwany był brak wody, więc część wody z tego ujęcia skierowano do mieszkańców.

CDN
materiał ze zbiorów PWiK Sp z o.o.