Zamki i pałace

O nich zapomnieć nie można Herbarz tarnogórski

Montes Nr 10

N U M E R  11   -   2 0   K W I E T N I A   2 0 0 3 r.

 Montes Nr 12

 

 

 

 

 W NUMERZE:

Na profesorskim biurku
Dzięki naszym czytelnikom „Montes” dostał się na biurko hrabiego Andrzeja Henckel von Donnersmarcka, spadkobiercy dawnych panów ziemi tarnogórskiej, czytali nas w Niemczech, Ameryce a nawet dalekiej Australii. Tym razem dostaliśmy wiadomość, że znaleźliśmy się nie tak daleko, ale na jakże znaczącym biurku naukowca, profesora Marka Czaplińskiego z Uniwersytetu Wrocławskiego.

200 lat temu
Po kilkudziesięciu latach panowania pruskiego na Śląsku, zmieniła się także sytuacja Tarnowskich Gór. Nie było już Rzeczypospolitej, a niedaleko położona Brynica po kilkuset latach przestała być rzeką graniczną. Na drugim brzegu była nowa, pruska prowincja „Nowy Śląsk”.

Trzeci Ratusz
Władze miasta w budynku przy Rynku nr 14 urzędowały najdłużej - prawie trzysta lat. Jest to też jedyna siedziba tarnogórskiego burmistrza jaka nie przetrwała do dziś.

Zmienne losy Karłuszowca
Stanowiący dziś część Tarnowskich Gór Karłuszowiec, jeszcze sto lat temu był poza granicami miasta.

Wielkanocne Zwyczaje
W Palmową Niedzielę powszechne jest święcenie gałązek wierzbowych, które według wierzeń starych ludzi chronią dom przed uderzeniem pioruna, a ludzi i ich dobytek - przed złymi wpływami. Pozornie chrześcijański zwyczaj jest w istocie utrzymaniem praktyki pogańskiej - uderzenia się świeżo zakwitłymi gałązkami w celu zapewnienia sobie żywotności.

Góra Grojec
Jeżeli chcemy zobaczyć kawałek sąsiedniej Ziemi Lublinieckiej, wystarczy skierować wzrok na północ, znajdując się akurat na którymś z tarnogórskich wzgórz. Mogą to być Tarnowskie Góry, Księża Góra w Radzionkowie, Świerklaniec czy okolica Rept.

Fryderyk Wilhelm hrabia von Reden
(23 III 1752-3 VII 1815) Dyrektor Wyższego Urzędu Górniczego, pruski minister przemysłu. Jest jedną z najbardziej zasłużonych osób dla rozwoju przemysłowego Tarnowskich Gór i Górnego Śląska. To dzięki jego poczynaniom stał się możliwy późniejszy awans gospodarczy naszego regionu.

7-10 października 1820
Car z wizytą
Był jedynym władcą imperium rosyjskiego jaki zawitał do Tarnowskich Gór. Od 1815r. nosił także tytuł Króla Polski. Był jednym z najbardziej wpływowych i najważniejszych władców Europy na początku XIX wieku.

O nich zapomnieć nie można
Ksiądz Franciszek Jastrzębski
Urodził się 10 listopada 1916r. w Radlinie na ziemi rybnickiej. Ojciec jego, Szczepan, był urzędnikiem kolejowym, zaś matka Marta, z d. Przybysz, zajmowała się sprawami domowymi. Rodzice przyszłego księdza należeli do ludzi wyjątkowo zacnych. W atmosferze ogromnej pracowitości i głębokiej pobożności wychowali dziewięcioro dzieci. Nic przeto dziwnego, że w takim klimacie skutecznie dojrzewało powołanie kapłańskie ich syna Franciszka.

Szkolni Inspektorzy cz.II
w Tarnowskich Górach w latach 1922-1939

Drugim inspektorem szkolnym w Tarnowskich Górach był Franciszek Ranoszek, który przybył do naszego miasta z Mysłowic, gdzie był nauczycielem w Państwowym Seminarium Nauczycielskim.

Biskup Nanker
W czasach średniowiecza z ziemi bytomskiej wywodziło się trzech biskupów i jeden arcybiskup. Trzech było Piastami. Jako książęta mieli ułatwioną drogę do wysokich godności. Jeden nie był księciem, lecz „zaledwie” szlachetnie urodzonym. To on jednak został już prawie 300 lat temu uznany za godnego wyniesienia na ołtarze.

Stary zamek w Tworogu
Zamek posiada układ dwutraktowy, w środku z korytarzem. Ok. 1805r. został pomalowany prawdopodobnie przez Adalberta Longiusa Hoeckera.

LISTY DO REDAKCJI
Wysiedlenia tarnogórzan
Po opublikowaniu w ostatnim Montesie tekstu „Wysiedlenia tarnogórzan”, otrzymaliśmy od osób których dotknęła ta tragedia, dwa listy. Jeden od mieszkanki Lasowic, która opisuje wysiedlenie swojej rodziny, drugi od pana Konrada Olesch, który obecnie przebywa w Gelsenkirchen w Niemczech. Zachowany został oryginalny styl i pisownia listów

Czerwony krzyż
Stoi zaraz za Miasteczkiem Śląskim, blisko stacji wodociągowej, po prawej stronie szosy. Na mapie z końca XIX w., widnieje nazwa „Das Rothe Kreuz” (Czerwony Krzyż), ale od bardzo dawna ludzie nazywają go też Stuletnim Krzyżem, bo przy nim bierze początek Droga Stuletnia, prowadząca w kierunku wschodnim na Pasieki i dalej do Bibieli.

Urodzony na Górnym Śląsku
Śladami Kalidego
Theodor Erdmann Kalide urodził się 8 lutego 1801 r. w Królewskiej Hucie. 14 lutego tegoż roku został ochrzczony w kościele ewangelicko- augsburskim w Tarnowskich Górach.

Loża Wolnomularzy - Dom Ludowy
Początki tej historii opisał dosyć dokładnie Jan Nowak w swej Kronice... Związane są one z osobą Augusta de Boscamp-Lasopolskiego, radcy górniczego i przyjaciela hrabiego Donnersmarcka ze Świerklańca. Mieszkał w tarnogórskim zamku (ul. Zamkowa 7). Tam w 1816r. założył Lożę Wolnomularzy „Silberfels” i został jej mistrzem.

Bractwo Strzeleckie
Początki Bractwa Strzeleckiego w Tarnowskich Górach przypadają na II połowę XVIII wieku. Istnieje dokument z 1779 roku, który potwierdza, że w tym roku m.in. złotnik Fusswaldt, kominiarz Tormely i chirurg Herbst, urządzili na terenie tzw. „Płóczek” strzelanie do tarcz. Jednocześnie co niedzielę i święta urządzano strzelanie do wianuszków.

Rys historyczny wodociągów cz.X
W roku 1964 dokonano odwiertu dodatkowego ujęcia wody na terenie wodociągów przy ul. Opolskiej 51. Ujęcie to nazwane Nr.3, wiercone do głębokości 167 m, posiadało wydajność 32,5m3/godz. Woda pompowana była do wieży wodnej i wspólnie z wodą na ujęciu Nr.1 i Nr.2 rozprowadzana była do odbiorców w mieście.

Michał Dragan - tarnogórski karykaturzysta
Był Kresowiakiem. Urodził się w 1893 roku w Łukowcu (miejscowość ta w latach II Rzeczypospolitej znajdowała się w województwie lwowskim). Egzamin dojrzałości zdał w Rzeszowie, a w 1926 roku ukończył Krakowską Akademię Sztuk Pięknych.

Rozmyślania o Górnym Śląsku
Renata a sprawa Śląska
Gdyby nie było Renaty M. - nauczycielki z Sosnowca, uczącej w Mysłowicach - należałoby ją wymyślić (trawestując słynne powiedzenie). Być może uczyniła to redakcja „Dziennika Zachodniego”. Jeśli jednak Renata jest człowiekiem z krwi i kości, to na jej miejscu ujawniłbym się natychmiast. Popularność, jaką tym czynem by zyskała, zapewniłaby jej karierę i dostatnią przyszłość. Pod warunkiem, że nie będzie przekraczać Brynicy i Czarnej Przemszy.

Burmistrzowie Tarnowskich Gór
Tarnowskie Góry w latach II Rzeczypospolitej miały trzech burmistrzów -Leopolda Michatza, Fryderyka Antesa i Jana Grzbielę. Wszyscy trzej urodzili się na Górnym Śląsku, dwaj byli z wykształcenia prawnikami (Antes i Grzbiela). Każdy z nich, zanim został wybrany burmistrzem Tarnowskich Gór miał już doświadczenie w pracy w administracji państwowej i samorządowej. Każdy z nich wreszcie, był już wówczas znaną osobistością życia politycznego i społecznego województwa śląskiego.

Kolejarze tarnogórskiej kulturze cz.IV
Generalnie zaznaczyć należy, że DKK działał środowiskowo, obejmując tym miasto i powiat tarnogórski. Pracą kulturalno - oświatową kierowali etatowo: Kierownik DKK, Instruktor artystyczny. Instruktor oświatowy. Bibliotekarz.

Listy do Redakcji
To tylko legenda
Szanowny Panie Redaktorze
W ostatnim, 10-tym numerze Montes Tarnovicensis zamieszczony został scenariusz pochodu historycznego „Gwarki 2002” a w nim między innymi pozycja: „Krół August Mocny z hrabiną Aurorą von Königsmarck znaną jako hrabina Cosel oraz kowal z podkową (1697)”. Chciałbym zwrócić uwagę, że Aurora von Königsmarck i hrabina Cosel to dwie różne osoby oraz, że żadna z nich nie towarzyszyła Augustowi II Mocnemu w 1697r. w Tarnowskich Górach.

Król August w Tarnowskich Górach
Na początku lipca 1697r przybyła do Tarnowskich Gór celem przywitania wybranego po śmierci Sobieskiego na króla polskiego elektora saskiego Augusta, deputacja szlachty polskiej w ilości 1500 osób i 1000 koni.

Dawniejsze starostwo
Winiarnia Sedlaczka
Z owych czasów zachowało się w Tarnowskich Górach podanie, że w towarzystwie króla Augusta znajdowała się urocza hrabina Aurora Köenigsmark, znana w Polsce pod mianem hr. Cosel. Dla osobistej usługi króla, a może też jako dostawca potraw na uczty królewskie przydany był niejaki Sedlaczek. Pewności atoli co do tego niema.

O śląskiej wspólnocie
O ile trudno rozstrzygnąć, czy Ślązacy to naród, czy grupa etniczna, bezsprzecznym pozostaje fakt, że istnieje pewna szeroka wspólnota kulturowa, której na imię Śląsk.

Chrząszczewscy i Koschützki
W 1829 r. dwór wraz z całym majątkiem przejął ród Chrząszczewskich, po nich z kolei do pałacu wprowadzili się w 1856 von Koschützcy. Skupiona wokół posiadłości wieś w dalszym ciągu rozrastała się. W 1885 r. liczyła ona 951, a w 1910 aż 1301 mieszkańców.

Herbarz Tarnogórski
PogrelWrochemowie
La Valette d'Uclaux

 

Montes Tarnovicensis

Strona Główna ] Montes Nr 1 ] Montes Nr 2 ] Montes Nr 3 ] Montes Nr 4 ] Montes Wyd.Spec. ] Montes Nr 5 ] Montes Nr 6 ] Montes Nr 7 ] Montes Nr 8 ] Montes Nr 9 ] Montes Nr 10 ] [ Montes Nr 11 ] Montes Nr 12 ] Montes Nr 13 ] Montes Nr 14 ] Montes Nr 15 ] Montes Nr 16 ] Montes Nr 17 ] Montes Nr 18 ] Montes Nr 19 ] Montes Nr 20 ] Montes Nr 21 ] Montes Nr 22 ] Montes Nr 23 ] Montes Nr 24 ] Montes Nr 25 ] Montes Nr 26 ] Montes Nr 27 ] Montes Nr 28 ] Montes Nr 29 ] Montes Nr 30 ]

Pismo dotyczące historii Tarnowskich Gór, Ziemi Tarnogórskiej i Śląska
Wydawca: Oficyna Monos, 42-600 Tarnowskie Góry, ul. Szpaków 5, tel./fax (032) 384-14-31
e-mail: krzysztof.kudlek@neostrada.pl
Redaktor naczelny: Krzysztof Kudlek

Zapraszamy do współpracy w redagowaniu gazety wszystkich, którym popularyzowanie historii jest szczególnie bliskie

Wszelkie prawa zastrzeżone. Przetwarzanie, kopiowanie i wykorzystywanie tekstów bez zgody wydawcy zabronione
 Copyright © 2004 GM / Projekt i realizacja GM 2004

 

Darmowy licznik odwiedzin

teksty piosenek księgarnia internetowa